Regarding the issue of driving a vehicle acquired by spouses during marriage on the basis of a marriage certificate, it should be noted that the marriage certificate does not determine the legal regime to which the property of the spouses belongs. This document, in accordance with Article 175 of the Family Code, is issued only when a marriage is recorded and confirms the existence of marital relations between the parties.

In cases where the person who has the right to own the vehicle is not in the vehicle, driving the vehicle without a power of attorney (except for cases where the spouses have a certificate of common ownership) entails administrative liability established by Article 332.1 of the Code of Administrative Offenses.

As is known, property acquired during marriage is considered the joint property of the spouses (Article 225.1 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan), a contract concluded on a right registered in the state register of real estate without the consent of the spouse who has joint rights to real estate is considered invalid. This also applies to cases where the acquirer is in good faith that such a right belongs only to the contracting party (Article 225.6 of the aforementioned Code).

The rates of state fees charged by notaries for notarial acts are determined in Article 10 of the Law of the Republic of Azerbaijan "On State Fees". Since a lease agreement is another contract that is being assessed, the fee is classified in the following amounts depending on the subjects of the contract (Article 10.7):

If the parties are husband (wife), children, parents, grandfather, grandmother, grandson, brother, sister - 15 manats;

If one of the parties is an individual or legal entity engaged in the production of agricultural products - 15 manats;

If the parties are other persons - 100 manats.

A service fee of 15% of the above fees is charged.

According to Article 1321.3 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan, a person listed as an heir in a certificate of inheritance is deemed to have the right specified in that certificate.

In accordance with Article 57 of the Law "On Notaries", the notary of the place where the inheritance is opened issues a certificate of inheritance rights to the heirs regarding the property transferred by inheritance.

According to Article 1193 of the Civil Code, the testator's children, parents and spouse have a mandatory share in the inheritance, regardless of the content of the will. This share must be half of the share (mandatory share) that would have been due to them by law upon inheritance.

 The "Rules for conducting notarial actions by a private notary after working hours, on weekends or holidays" and "Criteria for determining the amount of the fee for conducting notarial actions outside the notary office, as well as after working hours, on weekends or holidays" were approved by the decision No. 3-N of the Collegium of the Ministry of Justice of the Republic of Azerbaijan dated 13.02.2019. According to this Rule, the amount of the fee for conducting notarial actions outside the notary office, as well as after working hours, on weekends or holidays is calculated in accordance with the time spent on the service (based on the start and end times).

In accordance with paragraph 5.4 of the aforementioned Regulation, the cost of one hour of labor spent on the service is equal to 0.3 times the average hourly income of all notaries operating in the Republic of Azerbaijan for the previous year (determined for the calculation of mandatory payments) for Baku city, 0.2 times for Sumgayit, Ganja cities and Absheron region, and 0.15 times for other regions. As a result of the calculation carried out in this manner, the cost of the service to be applied in 2025 was determined as follows:

-90.90 manats for Baku city (0.3 times)

-60.60 manats for Sumgayit, Ganja cities and Absheron region (0.2 times)

-45.45 manats for other regions (0.15 times)

According to Article 76 of the Law "On Notary", in order to collect sums of money from the debtor or to claim and receive property, the notary at the location of the debtor must make enforcement notes on the documents establishing the debt. Enforcement notes are made only if the submitted documents confirm that the debt is undisputed and the period specified in the third part of this article has not expired.

Unless another period is established by law for the claim for which an enforcement note is made, the enforcement note is made from the date of the emergence of the right to demand an enforcement note until the relevant claim periods specified in Article 373 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan expire.

For the execution of an enforcement note, state bodies, as well as legal entities and individuals, may apply electronically using an electronic signature in accordance with the procedure established by the Law of the Republic of Azerbaijan "On Electronic Signature and Electronic Document".

Individuals may also apply to notary offices in writing. The claimant must send the debtor a notification by registered mail at least 20 days before the date of his application to the notary office for the execution note that an enforcement note will be made if the claim is not executed. The form of the notification is determined by the Ministry of Justice of the Republic of Azerbaijan. The procedure for sending a notification on the imposition of seizure on the mortgaged object and the period for making an enforcement record by a notary after this notification are regulated by the Law of the Republic of Azerbaijan "On Mortgage". A copy of the notification, a document confirming its delivery to the debtor, the debtor's response letter (if there is a response letter) and documents identifying the debt are attached to the application for making an enforcement record. When applying electronically, the documents attached to the application are scanned or attached to it as an attachment in the form of an electronic document. In cases of any doubts regarding the authenticity of the scanned documents, the claimant is required to submit the originals of those documents.

A claim for which an enforcement record has been made may be contested by the debtor in court.

After the application for making an enforcement record is received by the Electronic Notary Information System of the relevant executive authority or the written application of an individual to the notary office, the notary shall make an enforcement record within one business day and send the enforcement record to the Electronic Enforcement Information System of the relevant executive authority for execution in accordance with the Law of the Republic of Azerbaijan "On Enforcement" through the Electronic Notary Information System of the relevant executive authority.

In order to further increase accessibility to notary services, including the organization of the opportunity to receive professional legal assistance regardless of time and place (both within the territory of the Republic of Azerbaijan and beyond the borders of the Republic of Azerbaijan), the "Mobile Notary" application was launched in 2019, through which some notary actions were officially registered remotely without directly contacting the notary office. The "Mobile Notary" application can be downloaded free of charge from the "AppStore" or "Google Play" mobile download platforms. Registration in the application can be carried out 1) via video recording; 2) via a user code received from the notary and 3) via a digital login (Sima Digital Signature, ASAN Signature, Sima Token (Electronic Signature), personal identification number).

Citizens of the Republic of Azerbaijan, as well as foreigners and stateless persons with permanent or temporary residence permits in our country, can use the services of the application 24/7, regardless of their location.

Registered users can electronically formalize the following types of powers of attorney:

- Powers of attorney for driving vehicles;

- Powers of attorney for disposing of vehicles;

- Powers of attorney for lawyers;

- Social powers of attorney;

- Powers of attorney for representation in banks;

- Powers of attorney for inheritance matters;

- Powers of attorney for representation in various institutions;

- Powers of attorney for disposing of real estate.

In addition, through the aforementioned application, it is possible to formalize relevant applications (applications for termination of powers of attorney, disposal of real estate, refusal of a previously submitted application, issuance of a student loan, applications for obtaining a universal citizenship passport for minors, including applications for consent written by their parents to leave the country, application for consent of the owner in connection with registration in the residential area), as well as agreements for temporary use of apartments, houses (gardens) (rental agreement).

A fee is charged for notarial actions performed through the "Mobile Notary" application in the amount established by the laws "On State Duty" and "On Notary".

According to Article 32 of the Law of the Republic of Azerbaijan "On Notary", certificates and documents on notarial acts should be issued only to individuals and legal entities that have commissioned notarial acts or in respect of whom notarial acts have been performed.

In case of application by individuals for information on notarial acts and copies of documents related to them from the state notary archive:

-identity document

in case of death of the person against whom the notarial act was performed:

-certificate of inheritance or documents confirming the right of inheritance stating that he is an heir or documents confirming the relationship of kinship (identity card, birth, death or marriage certificates, respectively)

in case of application by legal entities:

-charter,

-extract from the state register,

-power of attorney.

According to Article 90 of the Law "On Notary", notaries accept documents drawn up abroad with the participation of foreign authorities or sent by them, provided that these documents are legalized by the relevant executive authorities of the Republic of Azerbaijan. In cases provided for in the legislation of the Republic of Azerbaijan or in international treaties and agreements to which the Republic of Azerbaijan is a party, notaries accept such documents without legalization. By the Law of March 5, 2004 on accession to the "Convention Abolishing the Requirement of Legalization for Foreign Official Documents", the Republic of Azerbaijan acceded to the "Convention Abolishing the Requirement of Legalization for Foreign Official Documents", signed in The Hague on October 5, 1961. According to Article 1 of the Convention, for the purposes of this Convention, the following are considered official documents: a) documents received from a state body or an official connected with a court or economic court of the state, including documents received from a public prosecutor (prosecutor), court clerk, bailiff; b) administrative documents; c) notarial acts; d) official records attached (attached) to documents signed by a private individual, official documents (records) confirming the registration of a document or a fact that occurred on a certain date and equivalent to notarial and official certification of signatures. Each State party to the Convention, in accordance with Articles 2 and 3 of the Convention, exempts documents to which this Convention applies and which must be presented in its territory from legalization and requires the apostille to be affixed to such documents by the competent authority of the State. Documents issued in States party to the "Convention Abolishing the Requirement of Legalization for Foreign Public Documents" must be affixed to an apostille, and documents issued in other States must be legalized.

When a person applying to the notary's office receives a written application for obtaining a copy of a certificate of employment from the Electronic Government Portal ("E-GOV") and certifying its copy, the notary confirms the accuracy of the copy of the document obtained from the portal through the person's electronic signature. The state duty and service fee charged for this operation is 3 manat.

According to Article 56 of the Family Code of the Republic of Azerbaijan, parents have equal rights and duties towards their children. According to Articles 29 and 30 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan, only parents, adoptive parents or guardians may conclude transactions on behalf of minors under the age of 14. Minors aged 14 to 18 shall conclude transactions with the written consent of their legal representatives – parents, adoptive parents or guardian. In accordance with these requirements of the law, the participation of both parents is required when formalizing contracts for the alienation of real estate. In the event of the death of one of the parents, notarial acts are carried out with the participation of the surviving parent.

According to Part 71 of the "Instructions on the Rules for Conducting Notarial Actions in the Republic of Azerbaijan", when approving a will, the testator is not required to provide a document confirming the ownership right over the property he bequeathed, as well as the kinship relationship with the person bequeathed in his favor. At the same time, it is advisable to submit the relevant extract to the notary in order to accurately reflect the information on the property in the will. Thus, in case of errors in the information on the bequeathed property, difficulties may arise in determining the bequeathed property.

According to Article 12 of the Law of the Republic of Azerbaijan "On the Privatization of Housing Fund in the Republic of Azerbaijan", citizens who have acquired an apartment may bequeath this apartment with the consent of their adult family members.

According to Article 1180 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan, it is allowed to write a will from the testator's words by a notary in the presence of two witnesses. Generally accepted technical means may be used when writing a will. The testator must read the will written by a notary from the testator's words and sign it in the presence of the notary and witnesses.

According to Part 79 of the "Instructions on the Rules for Conducting Notarial Actions in the Republic of Azerbaijan", a power of attorney is terminated based on a notarized application of the person who issued the power of attorney or to whom the power of attorney was issued. When a power of attorney is terminated, the power of attorney to another person ceases to be valid. A power of attorney issued on behalf of one or more persons to one or more persons is partially terminated against a person chosen by any of them based on a notarized application. If the power of attorney was certified in another notary office, the notary who accepted the application for termination of the power of attorney terminates the power of attorney by writing a note on termination of the power of attorney in the "Electronic Notary" information system and immediately sends the application to the notary who certified the power of attorney through the system. That notary immediately makes a corresponding note on termination of the power of attorney in the notary register.

According to Article 362.1 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan, a power of attorney granted by one person to another person for representation before third parties is considered a power of attorney. The consent of parents to the departure of minors from the country may be certified by a notary upon the application of their representatives on power of attorneys certified by a notary and specifically stipulating the relevant authority in this regard (information about the child and granting consent to leave the country).

According to Article 365.1.4 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan, the power of attorney is terminated as a result of the refusal of the person to whom the power of attorney was issued. According to Part 79 of the "Instructions on the Rules for Conducting Notarial Actions in the Republic of Azerbaijan", a power of attorney issued on behalf of one or more persons to one or more persons is partially terminated against the person chosen by any of them based on a notarized application.

In the legislation, the term of a power of attorney differs depending on the powers granted under this transaction, not on the citizenship of its subject. According to Article 363 of the Civil Code of the Republic of Azerbaijan, a power of attorney can be issued for any period. If the term is not specified in the power of attorney, it remains valid for one year from the date of its conclusion. A power of attorney without a date of conclusion is invalid. A power of attorney intended for the performance of actions abroad and without a validity period, if certified by a notary, remains valid until it is canceled by the person who issued the power of attorney. A power of attorney providing for the right to dispose of a vehicle cannot be issued for a period exceeding one year. According to Part 77 of the "Instructions on the Rules for Conducting Notarial Actions in the Republic of Azerbaijan", the term of powers of attorney issued for the temporary free use of vehicles cannot exceed the validity period of a driver's license.

Palata xüsusi icra məmurlarının özünüidarə orqanıdır. Onun əsas məqsədi xüsusi icra məmurlarının fəaliyyətinin inkişafını və təkmilləşdirilməsini təmin etməkdən ibarətdir. Palata xüsusi icra məmurlarının məcburi üzvlüyü əsasında yaradılır, qeyri-kommersiya hüquqi şəxsdir. İdarə heyətinin sədri ona rəhbərlik edir. Palatanın idarə olunması qaydası Palatanın Nizamnaməsi ilə tənzimlənir.

Xüsusi icra məmurunun haqlarının ödənilməsi yalnız elektron qaydada və yalnız bunun üçün ayrılmış bank hesabı vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Xüsusi icra məmuruna nağd vəsait qəbul etmək qadağandır. 

Bəli. Xüsusi icra məmuru müəyyən edilmiş tariflər əsasında ödənişli xidmət göstərərək icra haqları alır və özünü maliyyələşdirir. Xüsusi icra məmurunun haqlarına aiddir:
•   Standart haqq – icra hərəkətlərinin həyata keçirilməsi ilə bağlı xərclərin, xüsusi icra məmurunun və onun işçilərinin əməyinin ödənilməsi üçün borcludan tutulur. 
•   Əlavə icra haqqı – qarşılıqlı razılığa əsasən icranın tam və ya qismən təmin olunmasına görə tələbkar tərəfindən ödənilir. Bu haqq icra məmurunun uğurlu fəaliyyətinə görə mükafatlandırma kimi başa düşülə bilər. 
•   Avans – standart haqqın əvvəlcədən ödənilən hissəsidir. Tələbkar tərəfindən ödənilir, borcludan tutularaq qaytarılması üçün tədbirlər görülür. 
Hər üç ödənişin məbləğləri (hədləri) qanunvericiliklə müəyyən edilmişdir. 
Xüsusi icra məmuru öz fəaliyyətindən əldə etdiyi vəsaitdən qanunla nəzərdə tutulmuş vergiləri və digər məcburi ödənişləri, ofisinin saxlanılması xərclərini, o cümlədən işçilərinin əmək haqlarını və fəaliyyəti ilə bağlı digər xərcləri ödədikdən sonra qalan vəsait üzərində müstəqil sərəncam vermək hüququna malikdir.

Qadağa yoxdur, lakin nəzərə alınmalıdır ki, “Xüsusi icra məmurları haqqında” Qanunun müddəaları 01.01.2026-cı ildən sonra verilən icra sənədlərinin icrasına şamil olunur. Həmin tarixdən əvvəl verilən icra sənədləri xüsusi icra məmurunun icraatına onun razılığı və Ədliyyə Nazirliyinin müəyyən etdiyi həddən çox olmamaqla yönəldilə bilər.

Alimentlərin tutulması, sağlamlığa vurulmuş ziyanın ödənilməsi, ailəni dolandıranın itkisi nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsi və cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi tələbləri istisna olmaqla, avans ödənildikdən sonra icra sənədinin xüsusi icra məmurunun icraatından götürülərək dövlət icra məmurunun icraatına yönəldilməsinə yol verilmir.

Bəli var, xüsusi icra məmurunun icraata qəbul edə biləcəyi işlərin sayının yuxarı həddini Ədliyyə Nazirliyi müəyyən edir.

İcra sənədi tələbkara təqdim olunduğu vaxtdan 3 (üç) il müddətində tələbkar tərəfindən icraya yönəldilə bilər.

Qərarın xüsusi icra məmuru tərəfindən icra olunmasını istədikdə xeyrinə qərar çıxarılmış şəxs (tələbkar) icra sənədi icraya yönəldilənədək məhkəməyə (digər orqana) yazılı müraciət edir və icra sənədinin ona təqdim edilməsini xahiş edir. Bu halda icra sənədi icraya yönəldilməsi üçün tələbkarın özünə təqdim olunur. Sonuncu isə ərazi yurisdiksiyasını nəzərə almaqla, Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestrindən seçdiyi icra məmuruna müraciət edir. İcraya yönəldilmə müəyyən edilmiş elektron yönəltmə qaydasına əməl etməklə, yaxud da bilavasitə ofisə gəlib icra sənədini xüsusi icra məmuruna təqdim etməklə mümkündür. Hər iki halda müvafiq ərizə yazılmalıdır. 

Cinayət, inzibati xəta və inzibati mübahisələr üzrə qərarlar, dövlət orqanlarının tərəf olduğu işlər, uşaqla ünsiyyət və uşağın qaytarılması, məişət zorakılığından mühafizə və məcburi müəlicəyə dair işlər istisna olmaqla bütün digər icra sənədlərinin icrasını həyata keçirə bilər. 

İcra sənədi əsasında icraata başlamaq, borcluya könüllü icra müddəti vermək, icra üzrsüz səbəbdən təmin olunmadıqda isə əmlak və gəlirlərin axtarışını aparmaq, müxtəlif sorğular vermək, icraat tərəflərini və digər şəxsləri çağırmaq, əmlak üzərinə həbs qoymaq, tələbi əmlaka və gəlirə yönəltmək, borclunu axtarışa vermək, onun məcburi gətirilməsi və ölkədən çıxışının məhdudlaşdırması üçün təqdimatlar vermək, inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmək, barəsində cinayət işinin başlanması üçün təqdimat vermək, göstərdiyi xidmətə görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tariflərə uyğun standart haqq, əlavə icra haqqı və avans almaq və sair.

Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestri bütün xüsusi icra məmurlarına dair xarakterizəedici məlumatların toplandığı məlumat bazasıdır. Reyestr ictimaiyyət üçün açıqdır. Şəxs yalnız and içdikdən və barəsində məlumat Xüsusi İcra Məmurlarının Reyestrinə daxil edildikdən sonra xüsusi icra məmuru kimi fəaliyyətə başlaya bilər.

Ali təhsilli Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı xüsusi icra məmuru ola bilər.
Məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətli hesab edilmiş, barəsində tibbi xarakterli məcburi tədbirlərin tətbiqinə dair məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı olan, cinayət törətdiyinə görə əvvəllər məhkum edilmiş, pul öhdəlikləri barədə məhkəmə qərarını yerinə yetirə bilməyən şəxslər, vəzifəsinin icrası ilə bağlı əvvəllər yol verdiyi kobud nöqsanlara və ya qulluqla bir araya sığmayan hərəkətlərə görə son 5 (beş) il müddətində xidməti uyğunsuzluğa və ya məhkəmənin hökmü ilə və ya intizam qaydasında hərbi rütbədən məhrum edildiyinə görə həqiqi hərbi xidmətdən ehtiyata buraxılmış hərbi qulluqçular, habelə vəzifəsinin icrası ilə bağlı kobud pozuntulara görə hüquq mühafizə orqanlarından xaric edilmiş, eləcə də intizam tənbehi qaydasında hakimlik səlahiyyətlərinə, dövlət qulluğuna (o cümlədən dövlət qulluğunun xüsusi növünə), vəkillik, notariat, xüsusi icra məmuru fəaliyyətinə xitam verilmiş şəxslər, ikili vətəndaşlığı olan, digər dövlətlər qarşısında öhdəlikləri olan şəxslər, din xadimləri, tibbi rəyə əsasən fiziki və əqli pozuntularına görə xüsusi icra məmuru işləməyə qadir olmayan, 65 yaşına çatmış şəxslər xüsusi icra məmuru ola bilməzlər.

Xüsusi İcra Məmurlarının Müsabiqə Komissiyasına. Xüsusi icra məmuru vəzifəsi üçün vakansiyalar olduqda Komissiya tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinin, Xüsusi İcra Məmurlarının Palatasının rəsmi internet səhifələrində və digər media subyektlərində elan verilir. Elanda müraciətin qaydası ətraflı izah olunur. Xüsusi icra məmuru olmaq istəyən şəxslər elanda göstərilən qaydaya riayət etməli, əlavə məlumat üçün qeyd edilən əlaqə vasitəsilərinə müraciət etməlidirlər.  

Vacib deyil. Həm hüquqşünas olan, həm də hüquqşünas olmayan ali təhsilli şəxslər xüsusi icra məmuru ola bilərlər. 

Xüsusi icra məmuru vəzifəsi üzrə vakansiyalar müsabiqə əsasında tutulur. Müsabiqə test imtahanı və müsahibə mərhələlərindən ibarətdir. Xüsusi icra məmuru olmaq istəyən şəxslər azı 3 (üç) aylıq ilkin icbari hazırlıqdan keçməli və stajkeçməyə cəlb olunmalıdır. 

Ədliyyə Nazirliyinin icra məmurlarının fəaliyyətinə nəzarəti bilavasitə həyata keçirən qurumunda xüsusi rütbələr nəzərdə tutulan vəzifələrdə və ya dövlət icra məmuru vəzifəsində 3 (üç) ildən az olmayaraq işləmiş şəxslər ofisin idarə edilməsi və mühasibatlıq təlimləri istisna olmaqla, testdən, ilkin icbari hazırlıqdan və staj keçməkdən azad edilirlər.

Xüsusi icra məmuru məhkəmələrin və digər orqanların qərarlarının icrasını həyata keçirmək üçün şəhadətnamə almış fiziki şəxsdir. O, məcburi icra orqanı statusuna malikdir, fəaliyyətini peşəkar əsaslarla həyata keçirir, Palatanın üzvüdür. Dövlət hakimiyyətinin nümayəndəsi hesab edilmir. Xüsusi icra məmuru peşə fəaliyyətini həyata keçirərkən müstəqildir, yalnız qanuna tabedir.

Dövlət icra məmuru dövlət qulluqçusu sayılır, onun fəaliyyəti dövlət qulluğunun xüsusi növünə aid edilir.

İcra sənədi əsasında icraata başlamaq, borcluya könüllü icra müddəti vermək, icra üzrsüz səbəbdən təmin olunmadıqda isə əmlak və gəlirlərin axtarışını aparmaq, müxtəlif sorğular vermək, icraat tərəflərini və digər şəxsləri çağırmaq, əmlak üzərinə həbs qoymaq, tələbi əmlaka və gəlirə yönəltmək, borclunu axtarışa vermək, onun məcburi gətirilməsi və ölkədən çıxışının məhdudlaşdırması üçün təqdimatlar vermək, inzibati xəta haqqında protokol tərtib etmək, barəsində cinayət işinin başlanması üçün təqdimat vermək və sair. 

Ədliyyə Nazirliyinin tabeliyindəki yerli icra qurumlarında çalışan, xüsusi rütbəli vəzifə tutan, məhkəmə və digər orqanların qərarlarının məcburi icrasını təmin edən vəzifəli şəxsdir.

Dövlət icra məmuru vəzifəsinə vakansiya olduqda bu barədə Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən rəsmi internet səhifəsində, sosial media hesablarında elan verilir və imtahan elan olunur. Elanda müraciətin qaydası ətraflı izah olunur. Bu halda dövlət icra məmuru olmaq istəyən şəxslər Nazirliyin elanında göstərilən qaydaya riayət etməli, əlavə məlumat üçün qeyd edilən əlaqə vasitəsilərinə müraciət etməlidirlər.  

Ədliyyə orqanlarında qulluğun şərtlərinə cavab verən, həm hüquqşünas, həm də hüquqşünas olmayan ali təhsilli Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları dövlət icra məmuru ola bilərlər.

Dövlət icra məmurlarının fəaliyyətinə Ədliyyə Nazirliyi nəzarət edir. Bundan əlavə icra qurumunun rəhbəri və icra sənədini verən məhkəmə də müvafiq səlahiyyətə malikdir.

İcra icraatının məqsədi icra sənədlərinin tam və vaxtında icrasına, icraat iştirakçılarının hüquqlarının qorunmasına, pozulmuş hüquqların bərpasına nail olmaqdır.

İcra xidməti (Ədliyyə Nazirliyinin tabeliyində yerli icra qurumları) və qanunla məcburi icranı təmin etmək səlahiyyəti verilmiş xüsusi icra məmurları məcburi icra orqanlarıdır.

Məcburi icra - icra sənədinin borclu tərəfindən təmin edilməyən tələblərinin qanunda nəzərdə tutulmuş tədbirlər vasitəsilə onun iradəsindən asılı olmayaraq icra etdirilməsidir.

Borclu icra sənədinə əsasən müəyyən hərəkətləri etmək, yaxud etməkdən çəkinmək, habelə icra sənədinin icrasına şərait yaratmaq, mane olmamaq vəzifələrini daşıyan fiziki və ya hüquqi şəxsdir. 

Tələbkar xeyirinə icra sənədi verilmiş fiziki və ya hüquqi şəxsdir.

When information is received about the presence of a debtor individual who is wanted within the country's borders in the territory of a CIS member state, his interstate search is announced through the Main Operations and Statistical Information Department (MOSI) of the Ministry of Internal Affairs. Interstate search for debtor individuals is carried out in accordance with the procedure established by the "Regulation on the implementation of interstate search by competent authorities" signed by the heads of government of the CIS countries on October 30, 2015 in Dushanbe.

As a result of the measures taken to implement the Resolution of the Cabinet of Ministers of the Republic of Azerbaijan dated 30.12.2023 on approval of the “Limits of Integration of Information Resources into the Unified Internet Portal of State Procurement”, information on whether a claim for debt has been directed to property can be obtained from the information portal “etender.gov.az”. In addition, information on enforcement proceedings to which individuals and legal entities are parties can be obtained from the public services (Enforcement Service) section on the official website of the Ministry of Justice.

According to Article 15 of the Law of the Republic of Azerbaijan “On Enforcement”, the parties may apply to the court that has considered the case for a postponement of the execution of the enforcement document or its partial execution, or for changing the method and procedure for the execution of the enforcement document. Taking into account the property status of the debtor and other circumstances, the court shall consider such applications in accordance with Article 231 of the Civil Procedure Code of the Republic of Azerbaijan.

According to Article 84-1 of the Law of the Republic of Azerbaijan “On Enforcement”, the enforcement officer shall immediately inform the debtor, the claimant and the relevant executive authority about the temporary restriction of the debtor’s right to leave the country.

It is possible to obtain information about the temporary restriction of the debtor’s right to leave the country by entering the “State Services” section of the official website of the Ministry of Justice, in the “Provision of information on the temporary restriction of the debtor’s right to leave the country” section and entering the ID card number and date of birth.

According to Article 63 of the Law of the Republic of Azerbaijan "On Enforcement", the imposition of a claim on the debtor's salary and other income as a compulsory enforcement measure is allowed when executing enforcement documents on the withholding of periodic payments, if the amount to be withheld on the claim specified in the enforcement document does not exceed the amount specified in Article 65 of this Law, if the debtor does not have property or his property is insufficient to fully pay the claim.

According to Article 82.3 of the Law of the Republic of Azerbaijan "On Enforcement", if the enforcement document is not executed with prejudice, the enforcement officer shall submit a presentation, approved by the head of the enforcement service (chief enforcement officer), to the body conducting the preliminary investigation on cases of relevant crimes, on bringing the person obliged to execute the court decision to criminal liability in accordance with the procedure stipulated by the legislation of the Republic of Azerbaijan. The deadline for sending materials to the Investigation Department is not established by law.

By courts:

Decisions of courts of the Republic of Azerbaijan;

Rulings of courts on taking measures to satisfy a claim;

Parts of judgments, rulings and decisions of courts on criminal cases on the seizure of property;

Decisions of foreign and domestic arbitration courts;

Enforcement writs issued on the basis of decisions of courts of foreign states;

Court orders;

Decisions of bailiffs on the seizure of execution fees;

Notarized agreements on the payment of alimony;

Notary's enforcement notes;

Decisions of bodies (officials) authorized to consider cases on administrative offenses;

Decisions of other bodies in cases stipulated by the legislation of the Republic of Azerbaijan;

Protests issued in accordance with the legislation for non-payment of a bill of exchange in cases of its acceptance, if it is noted on the bill of exchange;

Administrative acts adopted by municipalities and administrative acts related to the payment of monetary claims of other administrative bodies;

Short-term protection orders issued by authorities with jurisdiction over domestic violence cases.

If the court decision does not specify another period of execution for the voluntary execution of the claims specified in the enforcement document by the debtor, a voluntary execution period of no more than ten days shall be set from the date of commencement of the execution. It should be noted that the claims, the immediate execution of which is provided for by the legislation of the Republic of Azerbaijan or by the enforcement document, shall be executed without delay.

In addition, if the property to be sold is specified in the enforcement document and the debtor applies to the enforcement officer for the sale of the property on the open market within 7 working days after receiving the voluntary execution notice, or if the notary, at the request of one of the parties, sends a notarized application for the sale of the mortgage subject on the open market to the enforcement body together with the execution record, a period of 2 months shall be set for the voluntary execution of the claim by selling the property on the open market.

Since the execution of an enforcement document depends on various conditions, the exact period for its execution is not specified in the legislation. It is established that only those requirements that are immediately required to be executed by the legislation of the Republic of Azerbaijan or by an enforcement document are executed without delay, and for other documents it is specified that the enforcement officer must carry out all necessary enforcement actions within two months from the date of receipt of the enforcement document (Article 12 of the Law on Enforcement).

In enforcement proceedings, the parties are claimants and debtors (Article 28 of the Law "On Enforcement").

Enforcement actions are carried out on working days, no earlier than 8:00 and no later than 22:00. Enforcement actions on non-working days determined by the legislation of the Republic of Azerbaijan are allowed only in urgent cases or when it is impossible to carry out enforcement actions on working days due to the fault of the debtor. Enforcement actions from 22:00 to 8:00 are allowed only in cases where they pose a threat to the life and health of individuals (Article 11 of the Law "On Enforcement").

A representative participating in the enforcement has the right to perform all actions related to the enforcement on behalf of the person he represents. The power of attorney issued by the represented person must specifically specify the representative's authority to present and recall the enforcement document, delegate powers to another person, file a complaint against the actions (inaction) of the enforcement officer, and receive the property, including money, seized in favor of the claimant (Article 34 of the Law "On Enforcement").

The costs associated with using the services of an appraiser are borne equally by the parties to the enforcement document (Article 51.2 of the Law "On Enforcement").

The auction must be held by specialized enterprises no later than two months from the date of receipt of the relevant order from the enforcement officer (Article 62.1 of the Law "On Enforcement").

It is an electronic platform created for the purpose of selling the debtor's property at an electronic auction in connection with the execution of an enforcement document.

You need to register on the portal by selecting one of the "digital.login" options. At this point, you create an electronic cabinet.

During registration, you must confirm that you are familiar with the terms and conditions. You can participate in the auction after paying the bid and participation fee for the property being auctioned.

The auction participant must pay a deposit of 5% of the initial selling price of the auction item if the property is immovable property or is subject to a mortgage, and 10% if it is not subject to a mortgage and is movable property.

Persons wishing to participate in the auction may participate in the auction by paying the participation fee through the "electronic cabinet" 1 (one) hour before the end of the auction. The participation fee is non-refundable regardless of the auction results. The auction participation fee is 15 AZN.

The deposit of the person who wins the auction but does not pay the purchase price of the property within 7 calendar days is not refunded. The deposit of the person who participates in the auction but does not win it is refunded within 7 calendar days. When a contract is concluded with the person who wins the auction, the amount of the deposit paid by him is included in the purchase price of the property.

As an auction step, you can bid a minimum of 1% and a maximum of 3% of the property price.

The service fee for the electronic auction (auction costs) is 3% of the final sale price of the property.

No. The offer made cannot be withdrawn.

After winning and paying the full price of the property, a protocol is prepared and approved through the auction portal. After receiving the auction protocol, you can purchase the property by applying to the enforcement officer.

An official of a compulsory enforcement agency who has the authority to demand execution of an enforcement document from the debtor, to force him to execute the request, and to execute that request regardless of the debtor's will.

When executing an enforcement document, the amount of deductions from the debtor's salary and other income considered equivalent to it cannot exceed 50 percent. If the claim is directed to the debtor's salary and other income considered equivalent to it under several enforcement documents, 50 percent of the income must remain with the debtor. The restrictions established by Articles 65.1 and 65.2 of the Law "On Enforcement" do not apply when withholding alimony, compensation for damage caused to health, compensation for damage caused to persons who have suffered as a result of the loss of the breadwinner, and compensation for damage caused as a result of a crime. In such cases, the amount of deductions from the debtor's salary and other income considered equivalent to it cannot exceed 70 percent. In cases where the claim is directed to the debtor's pension, retirement pension, author's fees for the use of copyright and related rights, the rules established by Article 65 of the Law "On Enforcement" also apply (Article 65 of the Law "On Enforcement").

A legally binding act issued by a court, other authority, or official, whose requirements must be fulfilled.

The requirements of the enforcement officer regarding the execution of decisions of the court and other bodies are mandatory for all bodies, legal entities, their officials and individuals in the territory of the Republic of Azerbaijan (Article 3 of the Law "On Enforcement").

In the event of circumstances that create difficulties in carrying out enforcement actions, the enforcement officer, upon a reasoned application of the claimant or debtor, postpones enforcement actions for a period not exceeding 10 days (Article 16 of the Law "On Enforcement").

If during the execution of enforcement documents the location of the debtor or the head of the enforcement body of the debtor legal entity is unknown, the enforcement officer, on his own initiative or based on the applicant's application, makes a decision to search for the debtor, and this decision is checked and approved by the head of the enforcement body (Article 27 of the Law "On Enforcement").

The following are compulsory enforcement measures:

-Directing the claim to the property by seizing and selling the debtor's property;

-Directing the claim to the debtor's salary, pension, stipend and other income;

-Directing the claim to the debtor's funds and other property held by third parties;

-Taking certain items specified in the enforcement document from the debtor and handing them over to the claimant;

-Other measures ensuring the execution of the enforcement document in accordance with the Law "On Enforcement" and other legislative acts of the Republic of Azerbaijan are compulsory enforcement measures (Article 43 of the Law "On Enforcement").

The debtor's property shall be seized no later than 1 month from the date of the decision to commence enforcement, and in urgent cases, simultaneously with the submission of the decision. If the debtor's property has not been seized before the enforcement document is sent for execution, or if the claim is sent to the debtor's property during the execution of the enforcement document, the seizure of property shall, as a rule, be imposed by a court decision based on a reasoned submission by the enforcement officer. In urgent cases, if there is accurate information that gives reason to assume that the property has been destroyed, damaged, spoiled, hidden or alienated by the debtor, the enforcement officer may seize property without a court decision. The enforcement officer must inform the court exercising control over the enforcement thereof within 24 hours (Article 50 of the Law "On Enforcement").

Administrative and criminal liability may be imposed on a debtor who evades enforcement, as well as restrictive measures such as temporary restriction of the right to leave the country, forced extradition of the debtor and placing him on the wanted list (Articles 27, 82-84-1 of the Law "On Enforcement").

The enforcement officer may not participate in the proceedings if he is or has been a relative of one of the parties or his representative, or if he has an interest in the outcome of the proceedings, or if there are sufficient grounds to doubt their objectivity and impartiality. In such a case, the enforcement officer is obliged to object himself, and the claimant or debtor participating in the proceedings may also object to the enforcement officer on the same grounds (Article 42 of the Law "On Enforcement").

The alimony debt is determined by the bailiff in accordance with the amount determined by the court's decision or the agreement on the payment of alimony (Article 106 of the Family Code).

If the enforcement document is not executed by the debtor for no good reason within the time specified for voluntary execution, the state enforcement officer shall adopt a decision to collect an enforcement fee in the amount of 10 percent of the amount to be collected from the debtor. If the enforcement document, which includes a non-property claim, is not executed, an enforcement fee in the amount of one hundred manats shall be collected from the debtor, and an enforcement fee in the amount of five hundred manats shall be collected from the debtor, if the amount to be paid under the enforcement document within the time specified for voluntary execution is partially paid by the debtor, the enforcement fee shall be calculated from the remaining part of the debt.

The enforcement fee shall be collected when the enforcement document is first sent for execution. The enforcement fee shall not be collected when the same enforcement document is sent for execution again.

The decision to collect an enforcement fee shall be executed within the framework of the execution document that led to its adoption. If it is impossible to fully execute the decision to collect an enforcement fee within the framework of this proceeding, the execution of the decision to collect an enforcement fee shall be continued within the framework of an independent proceeding.

The enforcement fee may be collected from the debtor in full or in parts. Unless otherwise provided by law, in cases of partial payment of the debt, or if partial payment of the debt is possible, the enforcement fee is calculated and charged for each payment in proportion to the amount actually paid.

25 percent of the amount of the enforcement fee is transferred to the state budget, and the remaining part is transferred to the special treasury account of the judicial authorities

By filing an application with the court requesting a change in the method and procedure for enforcing the resolution (Article 231 of the Code of Civil Procedure).

The Law "On Enforcement" does not provide for the filing of an additional cassation appeal against the court decision that served as the basis for issuing the enforcement document as a basis for suspension of proceedings on an enforcement document. When a constitutional complaint against the court acts that served as the basis for issuing the enforcement document is accepted for proceedings by the Constitutional Court of the Republic of Azerbaijan, proceedings on the enforcement document are mandatorily suspended. The examination of the complaint received by the Chamber of the Constitutional Court is not a basis for suspension of proceedings. Thus, the issue of whether complaints are accepted for proceedings is resolved in the Chamber of the Constitutional Court (Article 17 of the Law "On Enforcement", Article 7 of the Law "On the Constitutional Court").

Even in cases where the debtor has consented, the demand is not allowed to be directed to 100% of his income (Article 65 of the Law "On Enforcement").

If one of the parties fails to appear during the execution (when an individual dies, a legal entity is reorganized, a claim is waived, a debt is transferred), the enforcement officer shall make a decision and replace that party with his heir or legal successor in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Azerbaijan. All actions taken before the heir or legal successor enters the execution are equally binding on the heir or legal successor, as they are binding on the person he replaces (Article 31 of the Law "On Enforcement").

The heirs are obliged to pay the interests of the testator's creditors in full as joint debtors in proportion to each of their shares in the acquired assets (Article 1306 of the Civil Code). If the claim specified in the enforcement document exceeds the value of the inherited property, the remaining debt cannot be claimed from the testator's heirs.

Municipalities may adopt independent decisions on matters within their jurisdiction. Decisions are adopted by a majority vote at a municipal meeting. The meeting is considered authorized if at least half of the municipal members attend the meeting. The adopted decision is signed by the mayor and enters into force.

Decisions adopted by the municipality within its jurisdiction must be implemented by all legal and physical persons located in the territory of the municipality, regardless of their organizational and legal form. Municipal decisions may be annulled by the bodies that adopted them or deemed invalid by a court decision. Failure to implement municipal decisions entails liability in accordance with the law.

The local budget is a financial resource formed and used to implement the principles of self-government in accordance with the status of a municipality and to exercise the municipal powers determined by the Constitution and laws of the Republic of Azerbaijan. The local budget is a municipal budget, not an integral part of the state budget. Municipalities have the right to receive funds from the state budget in the process of regulating the local budget in accordance with the legislation.

The municipality monitors the implementation of the local budget, including the compliance of the funds spent with the approved budget indicators, and for this purpose engages independent auditors at least once a year. In order to familiarize the local population with the results of the audit, they are posted on special boards in front of the municipal building for one month from the date of their submission to the municipality.

The sources of municipal property are as follows:

State property transferred to the ownership of municipalities in accordance with the Law “On the Transfer of Property to Municipal Property” and other regulatory legal acts;

Property acquired and created as a result of the activities of municipalities;

Property provided to municipalities in the form of voluntary material assistance by individuals and legal entities, international organizations and foundations;

Property acquired through the transfer of property without heirs to municipalities;

Property bequeathed to municipalities;

Property acquired in other cases provided for by legislation.

Funds from the municipal budget are allocated only by decision of the municipal meeting, and this decision must indicate the designation, purpose, and exact amount of those funds.

In order for a municipality to dispose of its lands, its ownership rights to those lands must first be registered with the state. The municipality sells adjacent land to persons permanently residing in the territory of the municipality and registered for at least five years, directly by decision of the municipal meeting, after receiving the opinions of the relevant state bodies (architectural services of local executive bodies and local bodies of the State Service for Property Issues under the Ministry of Economy). The municipal decision indicates the sale price of the land and the period for payment of the remaining part of the land by the buyer (not more than 60 days). If the value of the land is paid by the buyer within that period, a notarial purchase and sale agreement is concluded between the municipality and the buyer. A person who has acquired an adjacent land plot in this manner cannot alienate it for five years. Other persons may purchase the adjacent land plot if they win by participating in an auction or competition.

Land tax for individuals:

Agricultural lands used for their intended purpose or which cannot be used for their intended purpose due to irrigation, land reclamation and other agrotechnical reasons;

Industrial, construction, transport, communications, commercial and household service and other special-purpose lands; Lands of housing funds, backyards and gardens of citizens;

Property tax for individuals on buildings, water and air transport vehicles;

Profit tax for enterprises and organizations owned by the municipality.

The amount of land tax is reduced by 10 manat for land owned by the following individuals:

Heroes of the Patriotic War of the Republic of Azerbaijan;

National Heroes of Azerbaijan;

Heroes of the Soviet Union and Socialist Labor;

Persons with war-related disabilities;

Widows (husbands) and children of soldiers who died or died later;

Persons awarded orders and medals for selfless labor on the home front in 1941-1945;

Persons who received the title of war veteran in accordance with the procedure established by legislation;

Persons who suffered from or had radiation sickness and radiation-related diseases as a result of the accident at the Chernobyl NPP, other radiation accidents at civilian or military nuclear facilities, as well as as a result of tests, exercises and other work related to any types of nuclear installations, including nuclear weapons and space technology; parents, widows (husbands) and children of persons who received the status of martyrs.

Land tax for land plots involved in the exploration, evaluation and exploration of mineral deposits (except for oil and gas deposits) based on a geological allocation document is reduced by 75 percent for the calendar year in which the exploration, evaluation and exploration of mineral deposits is initiated based on relevant supporting documents (contract agreement of the person carrying out geological exploration works, geological exploration plan, submitted report on geological exploration) (it does not apply to land plots involved in the exploration, evaluation and exploration of mineral deposits (except for oil and gas deposits) based on a geological allocation document in the same tax year and exploited to extract minerals).

Taking into account Articles 199.11 and 199.14 of the Tax Code, property tax on real estate used as a means of accommodation in hotels and sanatoriums (except for the period of temporary suspension of entrepreneurial activity) in other cities and regions of the republic, including the Nakhchivan Autonomous Republic, with the exception of Baku, Sumgayit, Khirdalan cities and Absheron region, shall be reduced by 75 percent for a period of 3 years from January 1, 2024.

The amount of property tax payable by individuals who are exempt from land tax, as well as pensioners and conscripts and their family members for buildings during the period of conscripted military service, shall be reduced by 30 manat.

Land tax is calculated annually as a fixed payment based on the area of ​​land, regardless of the results of the economic activity of landowners or persons using the land on a lease or other basis.

Land tax for individuals and property tax for privately owned buildings are calculated by the municipality of the location, and a notice of payment of the tax is issued to taxpayers no later than August 1.

Tax for water and air transport vehicles is calculated as of January 1 of each year based on information provided by the organizations that register them. In the absence of such registration, the owner of such property submits documents reflecting the necessary information about the water and air transport vehicles owned by him (year of manufacture, purchase price and technical characteristics) to the tax service body of the relevant municipality by January 1 of each year.

Land tax for individuals, property tax for privately owned buildings, water and air transport vehicles are paid to the municipal budget in equal installments - by August 15 and November 15 of the same year.

The tax on land plots under buildings owned or used by several individuals or allocated for their service is calculated in proportion to the building plots owned by them.

Property tax on buildings with several owners is calculated for each owner of that building based on each square meter of the property area in accordance with his share in the building area.

Property tax on water and air transport vehicles owned by several individuals is levied on the person who registered that vehicle in his name.

In the event that land tax is not paid by individuals by the previous owner of the land, the tax is paid by the owner of that land at the established payment deadline.

If the taxpayer's ownership right to a land plot, as well as the right to use land owned by the state or municipality on a lease or other basis, arises during the reporting period or this right is terminated, the tax amount in relation to that land plot is calculated in proportion to the number of months during which the land plot was in the taxpayer's ownership (lease or other basis) from the month following the month in which it was transferred to the taxpayer's ownership (lease or other basis).

Since municipalities are not economic bodies, they cannot directly engage in entrepreneurship. However, the legislation gives municipalities the right to establish their own legal entities (enterprises). Municipalities can establish legal entities (enterprises) that engage in all forms of entrepreneurship (production, services, etc.), with the exception of activities prohibited by legislation.

The fee charged from persons providing hotel, sanatorium-resort and tourism services in the territory of the municipality shall be calculated by the persons providing those services, not exceeding 1.1 manat per day for each person staying there, and the calculated amount shall be paid to the budget of the relevant municipality by the 5th of the following month.

Decisions on local taxes and fees are made by a two-thirds majority of the members of the municipality. Control over the correct calculation, full and timely payment of taxes and fees in accordance with the procedure established by law is carried out by the tax service bodies of the municipalities.

The mayor of the municipality is elected by open or secret ballot from among the municipal members at the first meeting of the newly elected municipality. The mayor is considered elected if he receives the votes of more than half of the municipal members.

Local self-government is understood as the activity of the population of a local territorial unit (territorial collective) and the elected bodies representing this population to resolve issues of local importance. Local self-government bodies have a number of specific features that distinguish them from local government bodies: local self-government bodies are formed by the population of the administrative territorial unit on the basis of universal, equal, direct suffrage; local government bodies are appointed by central state bodies and their powers are determined by the body to which they are subordinate; local self-government bodies are independent in resolving issues of local importance. However, the independence of local self-government bodies is within the framework of the powers established by legislation, the acts they adopt must be based on law, justice, and must not contradict the Constitution, Laws, Presidential Decrees, and decisions of the Cabinet of Ministers. Local self-government is carried out by municipalities.

A municipality is a form of local self-government within the territorial boundaries determined by law. Municipalities are established and operate on the basis of equality. The first municipal elections in the Republic of Azerbaijan were held on December 12, 1999. At that time, 2,700 municipalities were established in our Republic.

By the Law "On the Establishment of New Municipalities through the Merger of Municipalities in the Republic of Azerbaijan" dated October 18, 2024, 480 new municipalities were established as a result of the merger of 1,400 municipalities in 63 cities and regions. The total number of municipalities in the country was reduced from 1,606 to 685 municipalities.

Citizens of the Republic of Azerbaijan who have reached the age of 21 and are over 21 years old may be elected as members of municipalities in the elections. Within 3 days after the registration of candidacies for membership in municipalities of officials working in executive bodies, judges, and employees of law enforcement agencies, they must be relieved of their positions and submit a relevant document to the territorial election commission.

Buildings privately owned by individuals and located on the territory of the Republic of Azerbaijan, water and air transport vehicles owned by individuals, regardless of their location and use, are subject to property tax. The tax paid on these objects is property tax. Property tax on individuals is paid to the municipal budget in a non-cash manner. Property tax on buildings owned by individuals is calculated by the municipality of the territory where it is located for each square meter of the building's area (in relation to residential areas - their part exceeding 30 sq.m.), at tax rates and with coefficients applied to buildings located in Baku (when the building is located in Baku, coefficients not lower than 0.7 and not higher than 1.5 determined by the Cabinet of Ministers of the Republic of Azerbaijan are applied to these rates). If an individual has several residential areas, 30 sq.m. of non-taxable area is deducted from each of the residential areas. Property tax on buildings with several owners is calculated for each owner of that building in accordance with his share in the building's area. Property tax rates for individuals:

Example of tax calculation for an individual house (or apartment):

Total area 60 square meters, 30 square meters are not included in the tax calculation.

1. Address – Baku city. Inshaatchilar avenue (zone 3, coefficient 1.3) Tax per 1 square meter in Baku – 0.40 AZN; (60 -30) х 0,40 х1,3 = 15,6 manat

2. Address - Guba district, Dallakli village. Tax per 1 sq.m. – 0.1 AZN (60 -30) х 0,1 = 3 manat

Example of calculation of taxes on non-residential premises

Total area of ​​the object is 70 sq.m., address – Baku city. Istiglaliyyat street (zone 1, coefficient 1,5) Tax per 1 sq.m. in Baku – 0.40 AZN; 70 х 0,40 х1,5 = 42 manat

Property tax for water and air transport vehicles is calculated as of January 1 of each year based on the information provided by the organizations that carry out their registration. In the absence of such registration, the owner of such property shall submit documents reflecting the necessary information (year of manufacture, purchase price and technical characteristics) about the water and air transport vehicles owned by him to the tax service body of the relevant municipality by January 1 of each year. Tax on water and air transport vehicles owned by several individuals shall be levied on the person who registered the vehicle in his name. - 0.02 manat per 1 cubic centimeter of the engine of the water and air transport vehicle; - 0.02 manat per 1 cubic centimeter of the engine of the air transport vehicle; - for water and air transport vehicles without an engine - 1 percent of their market price.

Land tax is determined on the basis of documents confirming the right of ownership or use of land. Land tax is levied on land under buildings and structures, as well as on land plots necessary for the sanitary protection of facilities. Land tax is calculated annually as a fixed payment per land plot, regardless of the results of the economic activity of land owners or users. Individuals who own or use land plots in the territory of the Republic of Azerbaijan are payers of land tax. Land plots owned or used by individuals in the territory of the Republic of Azerbaijan are considered objects of land tax taxation. Individuals must register with the municipality within 1 month after receiving documents confirming their ownership and use rights. Land tax, which is the obligation of citizens, must be paid in equal amounts no later than August 15 and November 15. The land owner is paid by the owner of the land at the time of payment of the tax for previous years. Land tax of individuals must be paid to the municipal budget.

Land tax on other lands, except for agricultural lands, is calculated by applying the rates shown in the table below per 100 sq.m of land area:

Except for the cases stipulated in Article 206.1-1 of the Tax Code, the land tax rate for agricultural lands is set at 2 manats per 100 square meters of land area. Land tax for individuals is calculated by the municipality of the relevant area by July 1 of each year based on the size of the land plots and the land tax rates.

Example of calculating taxes on housing stock: Address: Baku city, Mardakan settlement 10500 sq. meters of garden area 10000 x 0.6/100 = 60 manats; for the part of the land area over 10000 sq. meters 10500 - 10000) x 1.2/100) = 6 manats; total: 60 + 6= 66 manat Example of calculating taxes on the provision of commercial and household services Address: Goranboy district, Dalimammadli city, 200 sq.m. land area 200 sq.m. x 2 manat/100 sq.m. = 4 manat

Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 76-cı maddəsinə əsasən məhkəmə islah işləri, azadlığın məhdudlaşdırılması, hərbi xidmət üzrə məhdudlaşdırma, azadlığın məhdudlaşdırılması, intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama, müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza çəkən şəxsin islah olunmaq üçün cəzanı tam çəkməsinə lüzum olmadığı qənaətinə gələrsə, onu cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edə bilər. Bu halda, şəxs tamamilə və ya qismən əlavə cəzadan da azad edilə bilər. Həmin Məcəllənin 76.3-cü maddəsinə əsasən cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmə, məhkum:

- böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət törətməyə görə təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı yarısını;

- ağır cinayət törətməyə görə təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı üçdə iki hissəsini;

- ağır cinayət törətməyə görə təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı üçdə iki hissəsini;

- ağır və ya xüsusilə ağır cinayət törətməyə görə təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı dörddə üç hissəsini, habelə əvvəllər cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilmiş şəxs, əgər şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmə bu Məcəllənin 76.6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslara görə ləğv edilmişdirsə, yaxud əvvəllər azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza çəkmiş şəxs cinayətlərin residivinə görə yenidən azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzaya məhkum edilmişdirsə, təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı dörddə üç hissəsini həqiqətən çəkdikdən sonra tətbiq edilə bilər.

Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 513-cü maddəsinə əsasən cəza çəkməkdən şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmə məhkumun ərizəsi əsasında cinayət qanununun müddəalarına müvafiq olaraq cinayət cəzalarını icra edən müəssisə və ya orqanın mülahizəsi nəzərə alınmaqla cəzanın çəkildiyi yer üzrə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən tətbiq olunur. 

Məhkəmə cəzanın çəkilməsindən şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmədən imtina etdikdə, həmin məsələlər üzrə ərizənin və ya vəsatətin təkrarən baxılmasına müvafiq ərizənin təmin edilməsinin rədd edilməsi haqqında məhkəmə qərarı çıxarıldığı gündən azı 6 (altı) ay keçdikdən sonra yol verilir.

According to Article 178.2 of the Code of Execution of Sentences of the Republic of Azerbaijan, a copy of the decision on conditional early release from punishment is sent to the court and probation agency at the place of residence of the person no later than three days after his release. At the same time, the administration of the penitentiary institution is required to apply to the probation agency at the place of residence for registration within fifteen days from the date of his release.

According to Article 51-2.1 of the Code of Execution of Sentences of the Republic of Azerbaijan, the period of execution of a sentence in the form of restriction of freedom is calculated from the time the convict is registered with the body executing the sentence.

In what cases can a person sentenced to restriction of liberty change their place of residence?

According to Article 51-3.6 of the Code of Execution of Sentences of the Republic of Azerbaijan, the bailiff shall submit a request to the court at the place of residence of the convict serving a sentence of restriction of freedom on the basis of an application for changing the place of residence (only within the territory of the Republic of Azerbaijan). The court shall make a decision on granting permission to change the place of residence of the convict in the following exceptional cases:

- when the marital status of the convict changes;

- when the convict acquires property rights over another residential area;

- when the person's illness necessitates the provision of long-term medical care in a medical institution outside the territory of the settlement (if it is impossible to provide the required medical care at the place of residence or in a medical institution within the territorial boundaries determined by the court).

Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-3.6-ci maddəsinə əsasən icra məmuru azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəza çəkən məhkumun yaşayış yerini (yalnız Azərbaycan Respublikasının ərazisi hüdudlarında) dəyişdirməsinə dair ərizəsi əsasında bu barədə məhkumun yaşayış yeri üzrə məhkəməyə təqdimat verir. Məhkəmə aşağıdakı müstəsna hallarda məhkumun yaşayış yerini dəyişməsinə icazə verilməsi barədə qərar qəbul edir:

- məhkumun ailə vəziyyəti dəyişdikdə;

- məhkum digər yaşayış sahəsi üzərində mülkiyyət hüququ əldə etdikdə;

- şəxsin xəstəliyi ilə bağlı ona yaşayış məntəqəsinin ərazisindən kənar tibb müəssisəsində uzunmüddətli tibbi yardım göstərilməsi zərurəti yarandıqda (yaşayış yerində və ya məhkəmənin müəyyən etdiyi ərazi hüdudları daxilindəki tibb müəssisəsində tələb olunan tibbi yardımın göstərilməsi mümkün olmadıqda).

According to Article 51-7.1 of the Code of Execution of Sentences of the Republic of Azerbaijan, if a person sentenced to a punishment of restriction of freedom violates the rules for serving the sentence or refuses to fulfill the duties assigned to him, the executive officer shall issue him a reprimand in the form of a reprimand. The reprimand is issued in writing with a reasoned decision.

The following acts committed by a person sentenced to a punishment of restriction of freedom shall be considered as evasion of the duties assigned to him:

51-7.2.1. failure to appear at the body supervising the execution of the sentence without good reasons within 3 days after receiving the written notification of the executive officer to appear and register for serving the sentence;

51-7.2.2. failure to fulfill the duties determined by the court without good reasons;

51-7.2.3. failure to appear at the summons of the executive officer to provide a written explanation regarding the issues of serving the sentence;

51-7.2.4. application of a disciplinary measure in the form of administrative arrest.

51-7.4. If a person sentenced to a punishment of restriction of liberty regularly or intentionally evades the fulfillment of the duties imposed on him, the executive officer shall submit a presentation to the court for the replacement of the unserved part of the sentence with a punishment of deprivation of liberty for a certain period.

51-7.5. If a convicted person who has been reprimanded for evading the fulfillment of the duties imposed on him commits the acts provided for in Article 51-7.2 of this Code twice more within a year, it shall be considered as regular failure to fulfill the duties.

51-7.6. The following acts shall be considered as intentional evasion of the fulfillment of the punishment of restriction of liberty:

51-7.6.1. the convicted person leaves the established territorial boundaries without permission;

51-7.6.2. the prisoner's refusal to carry an electronic monitoring device, damaging it or otherwise rendering it unusable, or failing to service it without good reason to keep it in working order;

51-7.6.3. the prisoner's leaving the place of residence for more than 10 days without permission as provided for in Articles 51-3.3 or 51-3.6 of this Code.

According to Article 51-6.1 of the Code of Execution of Sentences of the Republic of Azerbaijan, a person sentenced to a sentence of restriction of liberty may be thanked by the enforcement officer for exemplary compliance with the rules of execution of the sentence, previously issued reprimands may be lifted, and permission may be granted to spend holidays and vacations outside the established territorial boundaries.

Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 83-cü maddəsinə əsasən cinayət törətməyə görə məhkum edilmiş şəxs məhkəmənin ittiham hökmü qanuni qüvvəyə mindiyi gündən məhkumluğun götürüldüyü və ya ödənildiyi günə qədər məhkum olunmuş hesab edilir.

Şərti məhkum edilmiş şəxslər barəsində — sınaq müddəti başa çatdıqda, çəkilməmiş əlavə cəzası olduğu hallarda isə həmçinin əlavə cəza icra olunub qurtardıqda;

Cəzanın çəkilməsi təxirə salınmış şəxslər barəsində — həmin Məcəllənin 79.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada cəzadan və ya cəzanın çəkilməmiş hissəsindən azad edildikdə;

Azadlıqdan məhrum etməyə nisbətən daha yüngül cəzaya məhkum edilmiş şəxslər barəsində — onlar cəzanı çəkib qurtardıqları gündən bir il keçdikdə məhkumluq ödənilmiş hesab edilir.

According to Article 23.1 of the Code of Execution of Sentences of the Republic of Azerbaijan, the convicted person must pay the fine by transferring it to the appropriate bank account no later than one month from the date the sentence enters into legal force. In the event of non-payment of the fine, the enforcement officer shall notify the convicted person that the fine will be forcibly withheld from him.

The amount of the fine must be paid to the bank account of the local probation agency.

According to Article 23.2 of the same Code, if the convicted person fails to pay the fine for a valid reason within one month, in accordance with the Criminal Procedure Code of the Republic of Azerbaijan, the court may, upon the application of the convicted person, decide to postpone the payment of the fine for a period of up to six months or to pay it in installments with an indication of the period (you can obtain the application form by clicking on this link).

The probation service takes measures to organize social adaptation and rehabilitation, as well as correctional work, of convicts under probation supervision by methods and means established by law. These measures are aimed at the reintegration of persons under probation supervision into society. These include:

1) Socio-psychological assistance - individual and group consultations by a psychologist and social worker, implementation of activities aimed at psychological support and behavioral changes;

2) Legal assistance - regular provision of legal advice and assistance services with the participation of professional lawyers;

3) Vocational and employment services - cooperation with employment agencies, assistance in finding a job, involvement in vocational training;

4) Educational and professional development support - referral for continuing education, participation in educational and vocational programs;

5) Referral to medical care and measures to get rid of addiction: involvement of convicts in medical services or rehabilitation programs in order to combat any disease or alcohol, drug and other addictions;

6) Restoring family and social relationships: assistance in restoring relationships with family members and adapting to the social environment.

According to the Criminal Code of the Republic of Azerbaijan, release from punishment is possible in court, by applying a pardon or amnesty act.

According to Article 80-1 of the Criminal Code of the Republic of Azerbaijan, a convicted person is released from punishment if he fulfills the conditions stipulated in Articles 73.2, 73-1.1, 73-1.2 and 73-2 of this Code, as well as the “Note” parts of Articles 72, 263 and 306 of this Code regarding release from criminal liability during the period of serving his sentence.

According to Article 81 of the said Code, an amnesty act is adopted by the Milli Majlis of the Republic of Azerbaijan regarding persons who are not individually identified. Persons who have committed a crime may be released from criminal liability by an amnesty act. Persons convicted of committing a crime may be released from punishment, or the term of the punishment imposed on them may be reduced, or the unserved part of the punishment of such persons may be replaced with a lighter type of punishment, or such persons may be released from additional punishment. The conviction of persons who have served their sentence may be revoked by an act of amnesty.

According to Article 82 of the same Code, pardon is granted to an individually determined person by the President of the Republic of Azerbaijan. A person convicted of a crime may be released from serving the remaining part of his sentence by an act of pardon, or the term of the sentence imposed on him may be reduced, or the unserved part of such a person's sentence may be replaced by a lighter type of sentence.

The conviction of a person who has served his sentence may be revoked by an act of pardon.

Müvafiq arayışın əldə edilməsi üçün fiziki şəxs və ya hüquqi şəxs xidmətə rəsmi sorğu məktubu ünvanlamalı, məktuba qoşma olaraq barəsində arayış veriləcək şəxsin şəxsiyyət vəsiqəsinin surətini (xarici vətəndaş olduqda daimi yaşamaq üçün icazə vəsiqəsi, müvafiq sənəd olmadıqda isə xarici pasportunun surətini) əlavə etməlidir. Arayış müraciətin qeydiyyata alındığı vaxtdan 2 iş günü müddətində verilir  (Əlavə suallar üçün tel: 012-525-40-95). 

Qeyd: Dövlət satınalmalarının vahid internet portalı - “E-satınalma” vasitəsilə elan olunan tenderlərdə sözügedən arayış həmin portaldan sorğu edərək onlayn rejimdə əldə edilə bilər (texniki məsələlərə dair tel: +(99412) 310-86-67).

İcra məmuru zərər çəkmiş şəxsi dəvət edir, ehtiyaclarının fərdi qiymətləndirilməsi məqsədilə onunla profilaktiki söhbət aparır, ona hüquqlarını izah edir. Könüllülük prinsipinə əsasən zərərçəkmiş şəxsin şəxsən gəlmək istəmədiyi hallarda isə qeyd olunan tədbirləri telefon əlaqəsi vasitəsilə həyata keçirir. Razılığı olduğu təqdirdə zərər çəkmiş şəxsin yaşayış yerinə baş çəkir, onunla və onun ailə üzvləri ilə söhbət aparır və qanunvericiliyin tələblərini izah edir. Zərər çəkmiş şəxsin sosial işçi və psixoloqla görüşünü təşkil edir, zərurət yaranarsa stresin aradan qaldırılması və münaqişələrin həlli üzrə psixoloji yardıma cəlb edir.

Probasiya nəzarətində olan şəxslərin çoxu narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyəsi ilə bağlı və mülkiyyət əleyhinə olan cinayətlər törətmiş şəxslərdir. 

Məhkum qeydiyyata alınan zaman ilk olaraq ona cəzanın icrası qaydaları, həmin qaydaların pozulmasının hüquqi nəticələri, o cümlədən üzərində elektron nəzarət vasitəsi daşımalı olduğu, həmin vasitənin işlək vəziyyətdə saxlanılması üçün ona xidmət qaydaları, habelə hər hansı müdaxilənin və ya cihazın üzərindən çıxarılmasının yol verilməzliyi izah edilir və ona elektron nəzarət vasitəsi tətbiq olunaraq nəzarət subyekti kimi elektron monitorinq sistemində qeydiyyata alınır. 
Azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəzaya məhkum edilmiş şəxs onun üzərinə qoyulmuş vəzifələri yerinə yetirməkdən mütəmadi və ya qərəzli olaraq boyun qaçırdıqda icra məmuru cəzanın çəkilməmiş hissəsinin müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza ilə əvəz edilməsi üçün məhkəməyə təqdimat verir.

Müvafiq arayışın əldə edilməsi üçün fiziki şəxs və ya hüquqi şəxs xidmətə rəsmi sorğu məktubu ünvanlamalı, məktuba qoşma olaraq barəsində arayış veriləcək şəxsin şəxsiyyət vəsiqəsinin surətini (xarici vətəndaş olduqda daimi yaşamaq üçün icazə vəsiqəsi, müvafiq sənəd olmadıqda isə xarici pasportunun surətini) əlavə etməlidir. 

Qeyd: Dövlət satınalmalarının vahid internet portalı - “E-satınalma” vasitəsilə elan olunan tenderlərdə sözügedən arayışı həmin portaldan sorğu edərək onlayn rejimdə əldə edə bilərlər (texniki məsələlərə dair tel: +(99412) 310-86-67).

Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq məhkumun cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edildiyi və ya cəzanın çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə əvəz edildiyi hallarda qərarın surəti məhkəmə tərəfindən cəzanın icrası üçün məhkumun yaşadığı yerin probasiya qurumuna göndərilir.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 23.2-ci maddəsinə əsasən, məhkum cəriməni üzrlü səbəbdən bir ay müddətində ödəyə bilmədikdə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 510.3-cü maddəsinə uyğun olaraq, məhkəmə məhkumun ərizəsinə əsasən cərimənin ödənilməsinin altı ayadək müddətə təxirə salınması və ya müddəti göstərilməklə onun hissə-hissə ödənilməsi haqqında qərar qəbul edə bilər.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 26-cı maddəsinə əsasən, məhkum ona edilən rəsmi xəbərdarlıqdan sonra cəriməni ödəməkdən boyun qaçırarsa və onun xüsusi mülkiyyətdə əmlakı, ümumi mülkiyyətdə payı və digər qazancı olmazsa, məhkəmə əsas cəza kimi təyin edilmiş bu cəza növünü icra məmurunun (probasiya üzrə) təqdimatına əsasən ictimai işlər, islah işləri, azadlığın məhdudlaşdırılması və ya müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası ilə əvəz edə bilər.

Cinayət Məcəlləsinin 46.3-cı maddəsinə əsasən, müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum etmə cəza növünün intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama və ya azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına əlavə olaraq təyin edildiyi hallarda, əlavə cəza əsas cəzanın çəkildiyi bütün müddətə və bundan əlavə, hökmdə bu cəza növü üçün müəyyən edilmiş müddətə şamil olunur. Bu cəza növünün cərimə və digər əsas cəzalara əlavə olaraq təyin edildiyi hallarda, habelə şərti məhkum etmə zamanı əlavə cəzanın müddəti hökmün qanuni qüvvəyə mindiyi andan hesablanır.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə əsasən, məhkumlar ictimai işləri yerinə yetirdikləri yerin müəssisədaxili intizam qaydalarına riayət etməli, əməyə vicdanla yanaşmalı, onlar üçün müəyyən olunmuş yerlərdə və hökmdə müəyyən olunmuş müddətdə işləməli, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin müəyyən etdiyi qaydada elektron nəzarət vasitəsindən istifadə etməli, elektron nəzarət vasitəsini ictimai işlərin yerinə yetirildiyi yerlərdə gəzdirməli, həmin vasitənin işlək vəziyyətdə saxlanılması üçün ona xidmət etməli və yaşayış yerini dəyişdikdə bu barədə icra məmuruna məlumat verməlidirlər.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 39-cu maddəsinə əsasən, üzrsüz səbəbdən ayda iki dəfədən çox ictimai işə çıxmayanlar, ayda iki dəfədən çox cəzanın icrası yerlərində əmək intizamını pozanlar, elektron nəzarət vasitəsini gəzdirməkdən imtina edənlər, onu zədələyənlər və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə salanlar, yaxud həmin vasitənin işlək vəziyyətdə saxlanılması üçün üzrsüz səbəbdən ona xidmət etməyənlər, cəzanı çəkməmək məqsədilə gizlənənlər - ictimai işlər növündə cəzanın çəkilməsindən qərəzli boyun qaçıran məhkumlar hesab olunurlar.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 45-ci maddəsinə əsasən, islah işləri növündə cəzanın icrası müddəti məhkumun işlədiyi və onun qazancından tutulmalar aparıldığı aylar və günlərlə hesablanır. Məhkumun işlədiyi günlərin sayı məhkəmənin cəza üçün müəyyən etdiyi təqvim ayına düşən iş günlərinin sayına uyğun olmalıdır. Məhkum göstərilən miqdarda iş günlərini işləmədikdə və işlənməmiş günlərin cəza müddətinə hesablanması üçün Cəzaların İcrası Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş əsaslar olmadıqda, islah işləri növündə cəzanın icrası nəzərdə tutulmuş miqdarda iş günlərinin məhkum tərəfindən tamamilə işlənməsinədək davam edir. Məhkumun üzrlü səbəblərə görə işləmədiyi və qanuna uyğun olaraq onun əmək haqqı saxlandığı vaxt cəzanın icrası müddətinə hesablanır. Tibbi sənədlərlə təsdiq edilmiş əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi vaxt, habelə sosial məzuniyyətlərdə olma vaxtı bu müddətə daxil edilir. Kənd təsərrüfatı müəssisələrində məhkumların işlədikləri günlərin ümumi sayı təsərrüfat üzrə işçilər üçün müəyyən edilmiş illik minimumdan və ya onun ayrı-ayrı dövrləri üzrə minimumdan aşağı olmadıqda, obyektiv səbəblərə görə onlara iş verilməyən vaxt da cəzanın çəkilməsi müddətinə hesablanır. İslah işləri növündə cəzanın icrası zamanı məhkuma inzibati tənbeh kimi verilmiş, yaxud başqa cinayət işi ilə əlaqədar qətimkan tədbiri kimi seçilmiş həbsin müddəti islah işləri növündə cəzanın icrası müddətinə hesablanmır.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 46-cı maddəsinə əsasən, islah işləri növündə cəzaya məhkum olunmuş şəxslərin qazancından tutulmalar bütün qazanc məbləğindən, vergilər və digər tədiyyələr daxil olmaqla, habelə icra sənədlərindən asılı olmayaraq aparılır. Qazancdan tutulmalar əmək haqqı verilərkən hər işlənmiş ay üçün, məhkum işdən çıxdıqda isə ayın işlənmiş hissəsi üçün aparılır. Əvəzçilik üzrə işləyən şəxslərin iş yerlərindəki qazancından pul məbləği tutulur. Qazancdan tutulmalar pensiyalardan və müavinətdən, birdəfəlik verilən və əməkhaqqı sistemində nəzərdə tutulmayan ödəmələrdən, ezamiyyətlərlə əlaqədar xərclər üçün əvəz kimi verilən məbləğlərdən və başqa ödəmələrdən aparılmır. Məhkumların qazancından tutulmalara onların qazancının həm pul, həm də natura hissəsi cəlb edilir. Qazancın məhkumlardan tutulmuş natura hissəsi işəgötürənin sərəncamında qalır, onun dəyəri isə dövlətin nəfinə keçirilir. Tutulmuş pul məbləği hər ay əmək haqqı verilən gün dövlətin nəfinə keçirilir. Tutulmalar qazancın natura hissəsi daxil olduqca təsərrüfat ilinin yekunlarına görə haqq-hesab çəkilərkən aparılır. İşə xitam verilməklə məhkəmənin hökmü ləğv olunduqda və ya dəyişdirildikdə, məhkumun qazancından tutulmuş məbləğlər tamamilə və ya artıq tutulmuş məbləğlər ona qaytarılır.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 43.3-cü maddəsinə əsasən, işsiz məhkum özü işə düzəlməli və ya icra məmurunun (probasiya üzrə) iştirakı ilə məşğulluq xidməti orqanında qeydiyyata durmalıdır. Məhkum məşğulluq xidməti orqanının ona təklif etdiyi işdən imtina edə bilməz.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51.4-cü maddəsinə əsasən, islah işləri növündə cəzaya məhkum olunmuş şəxslər rəsmi xəbərdarlıqdan sonra cəzanı çəkməkdən qərəzli boyun qaçırdıqda icra məmuru (probasiya məmuru) Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinə uyğun olaraq islah işlərinin çəkilməmiş hissəsinin azadlığın məhdudlaşdırılması və ya müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza ilə əvəz edilməsi haqqında məhkəməyə təqdimat verir.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-2.1-ci maddəsinə əsasən, azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəzanın icrası müddəti məhkumun probasiya qurumunda qeydiyyata alındığı vaxtdan hesablanır.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-2.2-ci maddəsinə əsasən, azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəzanın icrası zamanı məhkuma inzibati tənbeh kimi verilmiş, yaxud başqa cinayət işi ilə əlaqədar qətimkan tədbiri kimi seçilmiş həbsin müddəti həmin cəzanın icrası müddətinə hesablanmır.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-3.3-cü maddəsinə əsasən, icra məmuru (probasiya üzrə) tərəfindən azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəzaya məhkum edilmiş şəxsin müəyyən vaxtlarda yaşayış yerini və ya məhkəmənin müəyyən etdiyi ərazi hüdudlarını (yalnız Azərbaycan Respublikasının ərazisi hüdudlarında) müvəqqəti tərk etməsinə aşağıdakı müstəsna hallarda icazə verilir: 

• yaxın qohumların ölümü və ya həyatı üçün təhlükə yaradan ağır xəstəliyi (yeddi gün müddətinə qədər);
• təbii fəlakət və digər fövqəladə hadisə ilə bağlı şəxsin yaşayış yerində müəyyən müddət qalmasının mümkün olmaması; 
•  yaxın qohumların nikaha daxil olması (iki gün müddətinə qədər);
• şəxsə tibbi yardım göstərilməsi zərurətinin yaranması (yaşayış yerində və ya məhkəmənin müəyyən etdiyi ərazi hüdudları daxilindəki tibb müəssisəsində tələb olunan tibbi yardımın göstərilməsi mümkün olmadıqda);
• istirahət və bayram günlərində, həvəsləndirmə tədbiri qismində.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-3.6-cı maddəsinə əsasən, məhkumun yaşayış yerini (yalnız Azərbaycan Respublikasının ərazisi hüdudlarında) dəyişdirməsinə onun ərizəsi və icra məmurunun (probasiya üzrə) təqdimatı əsasında məhkəmə qərarı ilə aşağıdakı müstəsna hallarda verilə bilər: 

• məhkumun ailə vəziyyəti dəyişdikdə;
• məhkum digər yaşayış sahəsi üzərində mülkiyyət hüququ əldə etdikdə;
• şəxsin xəstəliyi ilə bağlı ona yaşayış məntəqəsinin ərazisindən kənar tibb müəssisəsində uzunmüddətli tibbi yardım göstərilməsi zərurəti yarandıqda (yaşayış yerində və ya məhkəmənin müəyyən etdiyi ərazi hüdudları daxilindəki tibb müəssisəsində tələb olunan tibbi yardımın göstərilməsi mümkün olmadıqda).

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 51-7.6.2-ci maddəsinə əsasən, aşağıdakı hallar azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəzanın icrasından qərəzli boyun qaçırma hesab edilir: 

• məhkumun müəyyən edilmiş ərazi hüdudlarını icazəsiz tərk etməsi;
• məhkumun elektron nəzarət vasitəsini gəzdirməkdən imtina etməsi, onu zədələməsi və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə salması, yaxud həmin vasitənin işlək vəziyyətdə saxlanılması üçün üzrsüz səbəbdən ona xidmət etməməsi;
• məhkumun yaşayış yerini icazə olmadan 10 gündən artıq müddətdə tərk etməsi.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 10 aprel 2018-ci il tarixli 144 Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Məhkum edilmiş və ya barəsində qətimkan tədbiri seçilmiş şəxslərə elektron nəzarət vasitələrinin tətbiqi Qaydaları"nın 7.5-ci bəndinə əsasən, məhkum elektron nəzarət vasitəsini zədələdikdə və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə saldıqda, həmin vasitənin dəyəri ondan tutulur.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 180.4-cü maddəsinə əsasən, şərti məhkum edilmiş şəxslər məhkəmə tərəfindən onlara həvalə edilən vəzifələri yerinə yetirməli və icra məmurunun (probasiya üzrə) çağırışı ilə gəlməlidirlər. Üzrsüz səbəblərdən gəlməyən məhkumlar probasiya qurumunun rəhbəri tərəfindən təsdiq olunmuş icra məmurunun qərarı ilə məcburi gətirilə bilərlər.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 181.1-ci maddəsinə əsasən, sınaq müddəti məhkəmənin hökmünün qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablanır.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 182.4-cü maddəsinə əsasən, məhkum tərəfindən onun üzərinə qoyulmuş vəzifələrin il ərzində dəfələrlə yerinə yetirilməməsi sınaq müddəti ərzində vəzifələri mütəmadi yerinə yetirməmə hesab edilir. Həmin məcəllənin 182.5-ci maddəsinə görə, on gündən artıq müddətdə olduğu yer müəyyən edilməyən və ya elektron nəzarət vasitəsini gəzdirməkdən imtina edən, həmin vasitənin işlək vəziyyətdə saxlanılması üçün üzrsüz səbəbdən ona xidmət etməyən, elektron nəzarət vasitəsini zədələyən və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə salan məhkum ona həvalə edilmiş vəzifələri yerinə yetirməkdən qərəzli boyun qaçırmış hesab edilir.

Cinayət Məcəlləsinin 45.2-ci maddəsinə əsasən, nəqliyyat vasitəsini idarəetmə hüququndan məhrum etmə cəzasının intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama və ya azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına əlavə olaraq təyin edildiyi hallarda, əlavə cəza əsas cəzanın çəkildiyi bütün müddətə və bundan əlavə, hökmdə bu cəza növü üçün müəyyən edilmiş müddətə şamil olunur. Həmin cəzanın digər əsas cəzalara əlavə olaraq təyin edildiyi hallarda, habelə şərti məhkum etmə zamanı əlavə cəzanın müddəti hökmün qanuni qüvvəyə mindiyi andan hesablanır.

Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 178.4-cü maddəsinə əsasən, cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilmiş şəxslər məhkəmə tərəfindən onlara həvalə edilən vəzifələri yerinə yetirməli və icra məmurunun (probasiya üzrə) çağırışı ilə gəlməlidirlər. Üzrsüz səbəblərdən gəlməyən şəxslər probasiya qurumunun rəhbəri tərəfindən təsdiq olunmuş icra məmurunun qərarı ilə məcburi gətirilə bilərlər.

Cinayət Məcəlləsinin 79.2-ci və Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 173.3-cü maddələrinə əsasən, məhkum edilmiş şəxslər üzərində nəzarəti həyata keçirən icra məmurunun (probasiya üzrə) xəbərdarlığından sonra uşaqdan imtina etdiyi və ya uşağı tərbiyə etməkdən boyun qaçırmaqda davam etdiyi halda, məhkəmə həmin orqanın təqdimatı əsasında cəzaçəkmənin təxirə salınmasını ləğv edə və məhkumu cəzanı çəkmək üçün hökmlə müəyyən olunmuş yerə göndərə bilər.

Mənzil mülkiyyətçiləri müştərək cəmiyyətinin yaradılması haqqında qərar çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri tərəfindən onların ümumi yığıncağında qəbul edilir. Bu qərar onun lehinə çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçilərinin ümumi səslərinin sayının əlli faizindən çoxuna malik olan sahə mülkiyyətçiləri səs verdikdə qəbul edilmiş hesab edilir.

Qeyri-kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üçün dövlət rüsumu 15 manat, xarici qeyri-kommersiya hüquqi şəxslərin nümayəndəliklərinin və filiallarının dövlət qeydiyyatı üçün dövlət rüsumu 300 manat, kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyət göstərən qeyri-kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət qeydiyyatı üçün dövlət rüsumu 5 manatdır.

Qeyri-kommersiya qurumunun dövlət qeydiyyatı 40 gündən gec olmayaraq həyata keçirilməlidir. Sənədlər Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qəbul edildikdən sonra 30 gün müddətində onların qanunvericiliyə uyğunluğu yoxlanılır. Müstəsna hallarda yoxlama zamanı əlavə araşdırma aparılması zərurəti yarandıqda, bu müddət daha 30 günə qədər artırıla bilər (Müddətlər hesablanarkən yalnız iş günləri nəzərə alınır).

Dövlət reyestrində dəyişikliklər rüsumsuz aparılır. 

Dəyişiklik qanunvericiliyin tələblərinə zidd olmadıqda 5 iş günü müddətində qeydiyyata alınır. 

Qurumun səlahiyyətli şəxsi tərəfindən imzalanmış və möhürü ilə təsdiq edilmiş ərizə ilə müraciət edilir və ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə edilir:

• sənədlərin itirilməsi barədə mətbuatda dərc edilmiş elan; 
• dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənəd; 
• sənədin tapılmaması barədə müvafiq daxili işlər orqanı tərəfindən verilmiş arayış.

Sənədlərin surəti dövlət orqanları və təsisçilər istisna olmaqla, digər şəxslərə rüsum ödənilməklə verilir. Sənədlərin surəti şəklində dövlət reyestrindən çıxarışların verilməsi üçün hər səhifəyə görə 2 manat dövlət rüsumu ödənilir. 

Ərizə (forması Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21.10.2015-ci il tarixli 336 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Qeyri-hökumət təşkilatının, habelə xarici dövlətlərin qeyri-hökumət təşkilatlarının filial və ya nümayəndəliklərinin qəbul etdiyi ianələrin məbləği və ianəni vermiş şəxslər barədə məlumatların təqdim edilməsi Qaydası"nın 1 nömrəli Əlavəsi ilə müəyyən edilmişdir) ilə müraciət edilir. Ərizə ianə qəbul edən qeyri-hökumət təşkilatının qanuni təmsilçisi tərəfindən imzalanır və həmin təşkilatın möhürü ilə təsdiq edilir. Ərizəyə ianənin qeyri-hökumət təşkilatının bank hesabına köçürüldüyünü təsdiq edən sənəd əlavə edilməlidir. Nizamnaməsinə əsasən başlıca məqsədi xeyriyyəçilik olan qeyri-hökumət təşkilatı, habelə xarici dövlətlərin qeyri-hökumət təşkilatlarının filial və ya nümayəndəlikləri iki yüz manatadək ianəni nağd şəkildə qəbul edə bilər.

Qüvvədə olan qanunvericilikdə fiziki şəxslərin qəbul etdiyi ianə barədə məlumatların reyestrə daxil edilməsi nəzərdə tutulmayıb.

Ərizə (forması Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 05.06.2015-ci il tarixli 216 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qrant müqavilələrinin (qərarlarının) qeydə alınması Qaydası”nın 2 və 4 nömrəli Əlavələri ilə müəyyən edilmişdir) ilə müraciət olunur. Ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə edilir:

• müqavilənin (qərarın), o cümlədən əlavə müqavilənin (qərarın) və ya onlarda edilmiş dəyişikliyin tərəflərin imzaladığı əslinin nüsxəsi;

• müqavilə (qərar) üzrə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan layihənin tərəflərin imzaladığı əslinin nüsxəsi;

• donor olan fiziki şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti;

• ərizə başqa şəxs tərəfindən verildikdə, habelə müqaviləni (qərarı) qanuni təmsilçi olmayan şəxs imzaladıqda, onların müvafiq səlahiyyətə malik olması barədə sənəd (müqavilənin qeydiyyata alınması ilə bağlı sənədləri imzalamaq səlahiyyəti müqavilədə göstərilmədiyi halda).

Sənədlər xarici ölkədə tərtib olunduqda, leqallaşdırılmalı və ya onlara apostil verilməlidir. Sənədlər xarici dildə tərtib edildikdə, onların tərcüməsi də əlavə edilir.

Ərizə (forması Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 05.06.2015-ci il tarixli 216 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qrant müqavilələrinin (qərarlarının) qeydə alınması Qaydası”nın 1 və 3 nömrəli Əlavələri ilə müəyyən edilmişdir) ilə müraciət olunur. Ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə edilir:

• müqavilənin (qərarın), o cümlədən əlavə müqavilənin (qərarın) və ya onlarda edilmiş dəyişikliyin tərəflərin imzaladığı əslinin nüsxəsi;

• müqavilə (qərar) üzrə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan layihənin tərəflərin imzaladığı əslinin nüsxəsi;

• donor (resipiyent) olan fiziki şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti;

• ərizə başqa şəxs tərəfindən verildikdə, habelə müqaviləni (qərarı) qanuni təmsilçi olmayan şəxs imzaladıqda, onların müvafiq səlahiyyətə malik olması barədə sənəd (müqavilənin qeydiyyata alınması ilə bağlı sənədləri imzalamaq səlahiyyəti müqavilədə göstərilmədiyi halda).

Sənədlər xarici ölkədə tərtib olunduqda, leqallaşdırılmalı və ya onlara apostil verilməlidir. Sənədlər xarici dildə tərtib edildikdə, onların tərcüməsi də əlavə edilir.

Sənədlərin təqdim edildiyi gündən 15 (on beş) iş günü müddətində qeydə alınır. Əlavə araşdırılma zərurəti yarandıqda, bildirişin verilməsi müddəti 15 (on beş) iş gününədək uzadıla bilər.

Xarici maliyyə mənbələri hesabına xidmətlərin göstərilməsi və ya işlərin görülməsi haqqında müqavilə qeydə alınması üçün qeyri-hökumət təşkilatı, habelə xarici dövlətlərin qeyri-hökumət təşkilatlarının filial və ya nümayəndəliyi tərəfindən Ədliyyə Nazirliyinə təqdim olunur.

Ərizə (forması Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21.10.2015-ci il tarixli 337 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Qeyri-hökumət təşkilatları, habelə xarici dövlətlərin qeyri-hökumət təşkilatlarının filial və ya nümayəndəlikləri tərəfindən xarici maliyyə mənbələri hesabına xidmətlərin göstərilməsi və ya işlərin görülməsi haqqında müqavilələrin qeydiyyata alınması Qaydası"nın 1 və 2 nömrəli Əlavələri ilə müəyyən edilmişdir) ilə müraciət olunur. Ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə edilir: 

• müqavilənin, o cümlədən əlavə müqavilənin və ya ona edilmiş dəyişikliyin tərəflərin imzaladığı əslinin nüsxəsi; 

• göstərilən xidmətlərin və ya görülən işlərin sifarişçisi olan əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan fiziki şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti; 

• göstərilən xidmətlərin və ya görülən işlərin sifarişçisi olan xarici hüquqi şəxsin qeydiyyatını, kommersiya və ya qeyri-kommersiya olduğunu təsdiq edən sənədin (ticarət reyestrindən çıxarışın, qeydiyyat şəhadətnaməsinin) notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti;

• müqavilə üzrə göstərilən xidmətlər və ya görülən işlər barədə sifarişçi tərəfindən imzası ilə təsdiq olunmuş ətraflı məlumat (məqsədi, müqavilənin başlama və başa çatma tarixi, mövcud vəziyyət, gözlənilən nəticə, faydalanan şəxslərin dairəsi, iş və xidmətin həcmi, göstəriləcəyi yer və məbləği) (surəti notariat qaydasında təsdiq edilir); 

• başqa şəxs ərizəni verdiyi halda onun səlahiyyətini təsdiq edən etibarnamə; 

• müqavilə qanuni təmsilçi olmayan şəxs tərəfindən imzalandıqda, onun müvafiq səlahiyyətə malik olması barədə sənədin notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti; 

• müqavilənin digər icraçıları olduqda, onlar barədə məlumat.

Xarici dildə olan müqavilənin və digər sənədlərin notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcüməsi də əlavə edilməlidir. Xarici ölkədə tərtib edilmiş sənədlər həmçinin leqallaşdırılmalı və ya onlara apostil verilməlidir.

Terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin qarşısını almaq məqsədilə öz fəaliyyətinin tərkib hissəsi kimi vəsait alan, toplayan, verən və ya vəsait köçürən hər hansı qeyri-hökumət təşkilatı, o cümlədən xarici dövlətlərin qeyri-hökumət təşkilatının Azərbaycan Respublikasındakı filial və ya nümayəndəliyi qrant və ianə alarkən, habelə verərkən risklərin minimallaşdırılmasına yönəldilmiş qayda və prosedurlara malik olmalı, qrant və ianələr, həmçinin onlardan istifadə üzrə təfsilatlı illik maliyyə hesabatı tərtib etməlidir. Maliyyə hesabatı hər il aprel ayının 1-dən gec olmayaraq Ədliyyə Nazirliyinə təqdim edilməlidir. Həmin hesabatın formaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25.12.2009-cu il tarixli 201 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qeyri-hökumət təşkilatının illik maliyyə hesabatının forması, məzmunu və təqdim edilməsi Qaydası” ilə (5 və 6 nömrəli Əlavələr) müəyyən edilmişdir.

Ölümün “myGov” elektron portalı vasitəsilə elektron qaydada qeydə alınması vəfat etmiş şəxsin ailə üzvlərinin (valideynlər, ər (arvad), uşaqlar) elektron müraciəti əsasında həyata keçirilir. Onlar qeydiyyat şöbəsinə getmədən ölümün elektron qaydada qeydə alınması üçün müvafiq portal vasitəsilə müraciət edə və elektron imza ilə təsdiq olunmuş şəhadətnamə əldə edə bilərlər. Ölən şəxsin ailə üzvləri, həmçinin qeydiyyat orqanına şəxsən müraciət etməklə ölüm haqqında şəhadətnaməni kağız daşıyıcıda əldə edə bilərlər. 

Azərbaycan Respublikasında nikah yaşı 18 yaş müəyyən olunmuşdur.

Nikahın dövlət qeydiyyatına alınması üçün qeydiyyat şöbəsinə gəlmədən elektron ərizə ilə müraciət etmək mümkündür. Bunun üçün Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsinə daxil olmaq lazımdır: Dövlət xidmətləri > Vətəndaşlıq vəziyyəti > Nikahın qeydə alınması.

Elektron ərizədə nikaha daxil olanların tibbi müayinədən keçdiklərini təsdiq edən arayışlar barədə məlumatlar göstərilməlidir. 

Həmçinin nikaha daxil olmaq istəyən şəxslər tibbi müayinədən keçmələri barədə arayışı elektron qaydada əldə etdikdən sonra nikahın qeydə alınacağı qeydiyyat şöbəsini seçməklə, “myGov” elektron portalı vasitəsilə nikaha daxil olmaq haqqında elektron ərizə göndərə bilərlər. Nikah qeydə alınarkən hər iki tərəfin şəxsən iştirakı vacibdir. Nikahın etibarnamə əsasında qeydə alınmasına yol verilmir.

Vətəndaşlıq vəziyyətli aktlarının dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin və Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri, nikah evləri, Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin xaricdəki konsulluq idarələri, rayon tabeli şəhərlərdə, qəsəbələrdə və kəndlərdə rayon, şəhər, şəhər rayonu icra hakimiyyətlərinin nümayəndəlikləri (bundan sonra – müvafiq olaraq "qeydiyyat şöbəsi", "konsulluq idarəsi, "icra hakimiyyətinin nümayəndəliyi"), habelə “ASAN xidmət” mərkəzlərində fəaliyyət göstərən qeydiyyat şöbələri tərəfindən həyata keçirilir.

Adın, ata adının və soyadın dəyişdirilməsi üçün qeydiyyat orqanına aşağıdakı sənədlər təqdim olunmalıdır: - ərizə verən şəxsin doğum haqqında şəhadətnaməsi; - ərizə verən şəxs nikahdadırsa, nikah haqqında şəhadətnamə; - ərizə verən şəxsin nikahı pozulmuşdursa, nikahın pozulması haqqında şəhadətnamə; - ərizə verən şəxsin yetkinlik yaşına çatmayan uşaqları vardırsa, onların doğumu haqqında şəhadətnamələr; - şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti; - ilkin hərbi qeydiyyata alınma haqqında vəsiqənin və ya hərbi biletin notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti; - ərizə verən şəxsin 3x4 sm ölçüdə 2 ədəd fotoşəkli; - soyadın, adın, ata adının dəyişdirilməsinin qeydə alınması üçün 15 manat məbləğində dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənəd.

Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının öz adını, ata adını və soyadını dəyişdirməsinə 18 yaşına çatdıqdan sonra yol verilir.

Doğumun qeydə alınması üçün bu barədə məlumat verən şəxs tərəfindən seçdiyi yer üzrə qeydiyyat şöbəsinə, konsulluq idarəsinə və ya icra hakimiyyətinin nümayəndəliyinə uşağın doğulduğu gündən 1 ay ərzində, uşaq ölü doğulduqda isə 3 gün müddətində müraciət edilməlidir. Üzrlü səbəblər olmadan doğumun qeydə alınması üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətdə müraciət olunmamasına görə valideynlərə xəbərdarlıq edilir və ya onlar 10 (on) manat məbləğində cərimə olunurlar.

Doğumun qeydə alınması ilə bağlı aşağıdakı sənədlər təqdim edilməlidir:

- valideynlərin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlər (Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi, hərbi qulluqçunun şəxsi vəsiqəsi, Azərbaycan Respublikasında müvəqqəti yaşayan əcnəbilərin pasportu, Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin Azərbaycan Respublikasında daimi yaşamaq üçün icazə vəsiqəsi).

Valideynlərin birinin sənədlərini üzürlü səbəbdən təqdim etmək mümkün olmadıqda doğumun qeydiyyatı valideynlərdən digərinin sənədləri əsasında aparıla bilər. Əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin uşaqlarının doğumunun dövlət qeydiyyatı üçün bütün hallarda hər iki valideynin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlər təqdim olunmalıdır;

- valideynlərin nikahı haqqında şəhadətnamə;

- valideynlərin doğumu haqqında şəhadətnamələr;

- doğum haqqında tibb müəssisəsindən verilmiş tibbi şəhadətnamə (tibb müəssisəsinin sənədi olmadıqda uşağın doğulması faktının müəyyən edilməsi barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi);

- uşaq ölü doğulduqda – onun ölü doğulması barədə həkimin verdiyi sənəd;

- uşaq doğulduğu tibb müəssisəsində öldükdə –tibb müəssisəsindən verilmiş doğum və ölüm haqqında sənədlər;

- atılmış və ya tapılmış uşaqların doğumunun qeydə alınması barədə yerli icra hakimiyyətinin yetkinlik yaşına çatmayanların işləri və hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyanın müraciəti və ona əlavə olunmuş zəruri sənədlər.

Doğumun dövlət qeydiyyatı üçün uşağın doğulduğu gündən 1 aydan artıq müddət keçdikdən sonra müraciət edildikdə uşağın qeydiyyatda olduğu tibb müəssisəsindən arayış da təqdim olunmalıdır.

Ata və ana öz aralarında nikahda olduqda onlar doğum haqqında şəhadətnamədə uşağın valideynləri kimi qeyd olunurlar. Uşaq aralarında nikah bağlanmış şəxslərdən olduqda, eləcə də nikahın pozulması və ya etibarsız sayılması vaxtından və ya uşağın atasının ölümündən 300 gün ərzində doğulduqda, başqa sübutlar yoxdursa, ananın əri (keçmiş əri) uşağın atası hesab olunur. Ata və ana öz aralarında nikahda olmadıqda uşağın anası haqqında qeyd ananın ərizəsi, atası haqqında qeyd isə uşağın anasının ərizəsi və ya atalığın müəyyən edilməsi haqqında akt qeydi əsasında aparılır. Uşaq nikahı olmayan anadan doğulduqda və atalıq müəyyən edilmədikdə doğum haqqında şəhadətnamədə uşağın atasının soyadının əvəzinə ananın soyadı yazılır. Bu halda uşağa ananın soyadı verilir. Uşağın atasının və babasının adı, habelə atasının milliyyəti ananın göstərişi üzrə yazılır.

Doğumun qeydə alınması və bu barədə ilkin şəhadətnamənin verilməsi üçün dövlət rüsumu ödənilmir. Valideynlərin arzusu ilə doğumun təntənəli şəraitdə qeydiyyatı mərasimi onların vəsaiti hesabına aparılır.

Nikaha daxil olmağı arzu edən şəxslər istənilən qeydiyyat şöbəsinə və ya icra hakimiyyətinin nümayəndəliyinə bu barədə şəxsən ərizə verirlər. Nikah ərizə verilən gündən bir ay sonra həmin şəxslərin iştirakı ilə bağlanır. Nikaha daxil olmağı arzu edən şəxslər təyin olunmuş vaxtda gəlmədikdə və gəlməməyin səbəbi üzrlü hesab edilmədikdə nikahın qeydə alınması haqqında ərizə ləğv edilir. Nikaha daxil olmağı arzu edən şəxslər fikirlərini dəyişmədikdə yenidən ərizə verməlidirlər. Nikahın qeydə alınması üçün yenidən 1 aylıq müddət müəyyən edilir.

Üzrlü səbəblər (təcili olaraq uzunmüddətli ezamiyyətə getmə və ya daimi yaşamaq üçün başqa yerə köçmə, birgə uşaqların olması, nikaha daxil olmaq istəyən qadının hamilə olması, evlənənlərin və ya onların yaxın qohumlarının ağır xəstəliyi, hərbi xidmətə çağırılma və digər hallar) olduqda nikahın bağlanma müddəti qeydiyyat şöbəsi və ya icra hakimiyyətinin nümayəndəliyi tərəfindən azaldıla və ya 1 aydan çox olmayan müddətə uzadıla bilər. Nikaha daxil olmaq istəyən şəxslərin ümumi uşaqları olduqda, onların hər ikisinin yaşı 50-dən yuxarı olduqda, habelə qadın hamilə olduqda nikahın qeydiyyatı ərizə verilən gün aparıla bilər.

Nikahın qeydə alınması üçün aşağıdakı sənədlər təqdim olunmalıdır:

- müraciət edənlərin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlər (Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi, hərbi qulluqçunun şəxsi vəsiqəsi, Azərbaycan Respublikasında müvəqqəti yaşayan əcnəbilərin pasportu, Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin Azərbaycan Respublikasında daimi yaşamaq üçün icazə vəsiqəsi);

- nikaha daxil olan şəxslərin tibbi müayinədən keçdiklərini təsdiq edən arayışlar; 

- əvvəllər nikahda olmuş şəxslər tərəfindən – nikahın pozulması haqqında şəhadətnamə (surəti) və ya ərinin (arvadının) ölüm şəhadətnaməsi (surəti), yaxud nikahın etibarsız sayılması barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi və ya ondan çıxarış; 

- əcnəbilərin və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslər tərəfindən – şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlərində ailə vəziyyəti barədə qeyd olmadıqda onların vətəndaşı olduqları və ya daimi yaşadıqları ölkənin səlahiyyətli orqanları tərəfindən verilmiş ailə vəziyyəti haqqında arayış. Həmin arayış verildiyi ölkənin səlahiyyətli orqanı tərəfindən leqallaşdırılmalıdır. Qeyd olunan arayış verildiyi gündən 6 ay müddətində etibarlıdır.

Nikahın təntənəli şəraitdə qeydiyyatı mərasimləri vətəndaşların vəsaiti hesabına aparılır.

Nikahın qeydə alınması üçün 10 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilir.

Nikah müqaviləsi nikaha daxil olan şəxslər arasında bağlanan, nikah dövründə və nikah pozulduqda ər-arvadın əmlak hüquqlarını və vəzifələrini müəyyən edən sazişdir. Nikah müqaviləsi nikahın dövlət qeydiyyatına qədər, eləcə də nikah dövründə istənilən vaxt bağlana bilər. Nikahın dövlət qeydiyyatına qədər bağlanmış nikah müqaviləsi nikahın dövlət qeydiyyatına alındığı gündən qüvvəyə minir. Nikah müqaviləsi yazılı formada bağlanır və notariat qaydasında təsdiq olunur.

Övladlığa götürmə qeydə alınarkən uşağın soyadı, adı, ata adı, doğum tarixi, doğulduğu yer, valideynlərin soyadı, adı, ata adı və milliyyəti haqqında məlumatlar övladlığa götürmə haqqında məhkəmənin qətnaməsinə uyğun yazılır.

Övladlığa götürmənin qeydə alınması və bu barədə ilkin şəhadətnamənin verilməsi üçün dövlət rüsumu ödənilmir.

Nikahın pozulması həm ərlə arvadın hər ikisinin, həm də onlardan birinin ərizəsi üzrə qeydə alır. Məhkəmə qətnaməsi əsasında nikahın pozulması bu barədə qətnamənin çıxarıldığı yer üzrə qeydiyyat şöbəsində qeydə alınır. Arvadın hamiləliyi dövründə və ya uşağın doğulmasından sonra 1 il müddətində arvadın razılığı olmadan ər nikahın pozulması barədə məhkəmədə iddia qaldıra bilməz.

Yetkinlik yaşına çatmamış ümumi uşaqları olmayan ər-arvadın razılığı ilə birgə ərizə əsasında nikahın pozulması onlardan birinin yaşadığı və ya nikahın qeydiyyata alındığı yer üzrə qeydiyyat şöbəsində qeydə alına bilər. Ər-arvadın razılığı əsasında nikahın pozulması ərizə verilən gündən bir ay keçdikdən sonra ər-arvadın hər ikisinin iştirakı ilə qeydə alınır. Ər-arvad təyin olunmuş vaxtda nikahın pozulması üçün gəlmədikdə və gəlməməyin səbəbi üzrlü hesab edilmədikdə onların ərizəsi ləğv edilir. Ər-arvadın gəlməməyinin səbəbi üzrsüz hesab edildikdə, lakin nikahı pozmaq arzusu dəyişmədikdə, onlar nikahın pozulması haqqında qeydiyyat şöbəsinə yeni ərizə verə bilərlər. Qeydiyyat şöbəsi nikahın pozulmasını qeyd etmək üçün yenidən 1 ay müddət təyin edir.

Yetkinlik yaşına çatmamış ümumi uşaqlarının olmasından asılı olmayaraq ərin (arvadın) ərizəsi əsasında nikahın pozulması onun yaşadığı yer üzrə qeydiyyat şöbəsində qeydə alınır:

– ər (arvad) məhkəmə qaydasında xəbərsiz itkin düşmüş hesab edildikdə

– digər ərin (arvadın) ərizəsi əsasında;

– ər (arvad) məhkəmə qaydasında fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edildikdə

– digər ərin (arvadın) və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilmiş ərin (arvadın) qəyyumunun ərizəsi əsasında.

Göstərilən hallarda nikahın pozulması ərizə verilən gün qeydə alınır.

Nikahın pozulmasının dövlət qeydiyyatına alınması üçün elektron ərizə ilə müraciət etmək mümkündür. Bunun üçün Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsinə daxil olaraq ardıcıllıqla Dövlət xidmətləri > Vətəndaşlıq vəziyyəti > Nikahın pozulmasının qeydə alınması seçilməlidir.

Nikahın pozulması haqqında xarici məhkəmələrin (MDB-nin üzvü olan ölkələrin məhkəmələrindən başqa) qətnamələri Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi tərəfindən tanındıqdan sonra icra edilir.

Atalığın müəyyən edilməsi valideynlərin birgə ərizəsi və ya məhkəmənin qətnaməsi əsasında qeydə alınır. Ana öldükdə, fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edildikdə, valideynlik hüquqlarından məhrum olunduqda və ya onun yaşayış yerini müəyyən etmək mümkün olmadıqda yerli icra hakimiyyətinin qəyyumluq və himayə orqanlarının razılığı ilə atanın ərizəsi, bu razılıq olmadıqda isə məhkəmənin qərarı ilə qeydə alınır. Atalığın müəyyən edilməsinin qeydə alınması üçün notariat qaydasında təsdiq edilmiş etibarnamə əsasında şəxsi təmsil edən nümayəndə də müraciət edə bilər. 18 yaşına çatmış şəxslər barəsində atalığın müəyyən edilməsinin qeydə alınmasına yalnız onların özünün razılığı ilə yol verilir.

Atalığın müəyyən edilməsinin qeydə alınması üçün aşağıdakı sənədlər təqdim olunmalıdır:

- müraciət edən valideynin şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd (Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi, hərbi qulluqçunun şəxsi vəsiqəsi, Azərbaycan Respublikasında müvəqqəti yaşayan əcnəbilərin pasportu, Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin Azərbaycan Respublikasında daimi yaşamaq üçün icazə vəsiqəsi);

 - uşağın doğumu əvvəllər qeydə alınmışdırsa, doğum haqqında şəhadətnamənin əsli; 

- atalıq məhkəmə qətnaməsi əsasında müəyyən edildikdə məhkəmənin bu barədə qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi.

Atalığın müəyyən edilməsinin dövlət qeydiyyatına alınması üçün elektron ərizə ilə müraciət etmək mümkündür. Bunun üçün Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsinə daxil olmaq lazımdır: Nazirliyin rəsmi veb- saytında > Dövlət xidmətləri > Vətəndaşlıq vəziyyəti > Atalığın müəyyən edilməsinin qeydə alınması.

Atalığın müəyyən edilməsinin qeydə alınması və bu barədə ilkin şəhadətnamənin verilməsi üçün dövlət rüsumu ödənilmir.

Ərizə verən şəxs cinayət mühakimə icraatına şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edildiyi dövrdə, onun götürülməmiş və ya ödənilməmiş məhkumluğu olduqda, habelə barəsində tibbi xarakterli məcburi tədbirlər tətbiq edilmiş şəxs olduqda adın, ata adının, soyadın dəyişdirilməsinə yol verilmir.

Ər-arvaddan birinin soyadını dəyişdirməsi digərinin soyadının dəyişilməsinə səbəb olmur.

Xarici dövlətlərdə doğulmuş Azərbaycan Respublikası vətəndaşının adının, ata adının və soyadının dəyişdirilməsi haqqında ərizəsinə onun doğumu haqqında və nikahdadırsa, nikah haqqında akt qeydləri xarici ölkələrin səlahiyyətli orqanlarından konsulluq vasitəsilə və ya digər rəsmi yolla qeydiyyat şöbəsi və ya konsulluq tərəfindən əldə edildikdən sonra baxılır.

Atanın öz adını dəyişdirməsi qeydə alınarkən, onun yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının ata adı dəyişdirilir. Yetkinlik yaşına çatanların ata adı yalnız o hallarda dəyişdirilir ki, onların özləri bu barədə müraciət etmiş olsunlar. Hər iki valideynin soyadı dəyişdirildikdə, yetkinlik yaşına çatmayanların soyadı dəyişdirilir. Soyadı valideynlərdən biri dəyişdirərsə, onun yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının soyadının dəyişdirilməsi məsələsi valideynlər arasında razılığa görə, razılıq olmadıqda isə yerli icra hakimiyyətinin qəyyumluq və himayə orqanı tərəfindən həll edilir. Valideynlərdən birinin və ya hər ikisinin soyadı, yaxud atanın adı dəyişdirildikdə, yetkinlik yaşına çatmış övladın ərizəsi ilə onun soyadı və ata adı dəyişdirilir.

Ölüm haqqında məlumat tibb müəssisəsi tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyinə, Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən isə həmin gün EHİS vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin informasiya sisteminə və oradan da avtomatlaşdırılmış rejimdə ölümün baş verdiyi yer üzrə qeydiyyat şöbəsinə ötürülür. Qeydiyyat şöbəsi Azərbaycan Respublikasının ərazisində ölmüş şəxsin ölümünü informasiya sisteminə ötürülmüş məlumat əsasında həmin məlumatın ötürüldüyü iş günü ərzində dövlət qeydiyyatına alır.

Ölüm faktını təsdiq edən tibb müəssisəsindən verilmiş tibbi şəhadətnamə, tibbi sənəd olmadıqda ölüm faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edilir.

Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı haqqında təkrar şəhadətnamələrin verilməsi üçün 3 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilir.

MDB-nin üzvü olan ölkələrdən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı haqqında şəhadətnamələrin alınmasına görə dövlət rüsumu tutulmur.

Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin (bundan sonra – Məcəllə) tələblərinə əsasən nikah qeydiyyat şöbəsi və ya konsulluq idarəsi tərəfindən nikaha daxil olmaq istəyən şəxslərin, tibbi müayinədən keçdiklərini təsdiq edən arayış əlavə edilməklə, bu barədə ərizə verdikləri gündən 1 ay sonra onların iştirakı ilə bağlanır. 
Nikaha daxil olmaq istəyən şəxslər qeydiyat orqanına getmədən Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsi (justice.gov.az) və "myGov" elektron portalı vasitəsilə elektron qaydada nikaha daxil olmaq haqqında ərizə formasını dolduraraq, nikahın vaxtını və tarixini müəyyənləşdirə bilərlər.
İstifadəçi aidiyyatı qeydiyyat orqanını seçərək, elektron qaydada ərizə formasını doldurduqdan sonra nikahın qeydiyyatının aparılması üçün vətəndaşın müraciətinə əsasən tarix təyin edilir və vətəndaş nikahın rəsmiləşdirilməsi üçün qeydiyyat orqanına dəvət edilir.
Nikahın qeydiyyatının təyin edildiyi tarixdə tərəflər qeydiyyat şöbəsinə şəxsən müraciət etməklə şəxsiyyətini təsdiq edən sənədləri, tibbi müayinədən keçdiklərinə dair arayışı, dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənədi və digər zəruri sənədləri (tərəflərdən biri və ya hər ikisi əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs olduqda onun (onların) ailə vəziyyəti barədə sənəd, tərəflərdən biri və ya hər ikisi əvvəllər nikahda olmuş şəxs olduqda nikahın pozulması haqqında şəhadətnamə və ya ərinin (arvadının) ölümü haqqında şəhadətnamə və s.) təqdim etməlidirlər.
Məcəllənin 164.1-ci maddəsinə əsasən həmin sənədlərin Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) əldə edilməsi mümkün olduqda onlar ərizəçidən tələb edilmir.

Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin tələblərinə əsasən ərizə əsasında nikahın pozulması ər-arvadın və ya onlardan birinin seçdiyi, məhkəmə qətnaməsi əsasında nikahın pozulması isə bu barədə qətnamənin çıxarıldığı yer üzrə qeydiyyat şöbəsində və ya konsulluq idarəsində dövlət qeydiyyatına alınır.
Yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqları olmayan ər-arvadın qarşılıqlı razılığı üzrə nikahın pozulması ərizə verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra onların iştirakı ilə həyata keçirilir, nikahın pozulması haqqında akt qeydi tərtib edilməklə tərəflərə müvafiq şəhadətnamələr verilir.
Nikah məhkəmə qaydasında pozulduqda isə bu barədə məhkəmənin qətnaməsi qanuni qüvvəyə mindikdən sonra həmin qətnamədən çıxarış dərhal hakim tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiqlənərək "Elektron məhkəmə" informasiya sistemi vasitəsilə qeydiyyat şöbəsinin informasiya sisteminə ötürülür (Məcəllənin 23.3-cü maddəsi).
Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən həmin gün qətnamənin icrası təmin edilir, sonradan tərəflərin müraciətləri əsasında onlara nikahın pozulması haqqında şəhadətnamələr təqdim edilir.
Yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqlarının olmasından asılı olmayaraq ər (arvad) məhkəmə qaydasında itkin düşmüş hesab edildikdə və ya məhkəmə qaydasında fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edildikdə nikahın pozulması onlardan birinin ərizəsi ilə müvafiq məhkəmə qətnaməsi əsasında rəsmiləşdirilir.
Nikahın pozulması "Vətəndaşlıq vəziyyəti aktları2 avtomatlaşdırılmış qeydiyyat informasiya sistemində qeydə alındıqdan sonra müvafiq məlumat Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Dövlət Reyestrində əks olunur. Elektron hökumət informasiya sistemi vasitəsilə ötürülmüş məlumat əsasında "myGov" portalında şəxsin ailə üzvlərinə avtomatlaşdırılmış qaydada nikahın pozulmasına müvafiq dəyişiklik həyata keçirilir.

Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 12-ci maddəsinə əsasən yaxın qohumlar (valideynlər və uşaqlar, baba-nənə və nəvələr, doğma və ögey (ümumi ata və anası olan) qardaş və bacılar), övladlığa götürənlər və övladlığa götürülənlər arasında nikahın bağlanmasına yol verilmir.
Eyni zamanda, 2024-cü il 28 iyun tarixli 1198-VIQD nömrəli Qanunla Məcəllənin 12-ci maddəsinə qardaşların və (və ya) bacıların ümumi bioloji baba və (və ya) nənəsi olan uşaqları, habelə bioloji qohumluğu olan əmi (dayı) və qardaş (bacı) qızı, həmçinin bibi (xala) və qardaş (bacı) oğlu arasında nikahıın bağlanmasına yol verilməməsinə dair müddəalar əlavə edilmişdir və həmin dəyişiklik 2025-ci il iyulun 1-dən qüvvəyə minib.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 31 oktyabr tarixli 145 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası"nın 3.4-cü bəndinə əsasən Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdə başqa qayda nəzərdə tutulmadıqda, evlənmək arzusunda olan əcnəbilərin və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslərin vəziyyətini təsdiq edən sənədlərində onların ailə vəziyyəti barədə qeydin olmamasına əsaslanaraq, onlardan vətəndaşı olduqları və ya daimi yaşadıqları ölkənin səlahiyyətli orqanları tərəfindən verilmiş ailə vəziyyəti haqqında arayış tələb edilir. Arayış müəyyən olunmuş qaydada leqallaşdırılmalıdır.

Ailə Məcəlləsinin 180.2-ci maddəsinə əsasən yalnız nikahının pozulması qeydə alınmış və müvafiq şəhadətnaməni əldə etmiş şəxs yeni nikaha daxil ola bilər. 

Göstərilənlərə əsasən xarici vətəndaşın başqa ölkədə nikahda olması onun Azərbaycan Respublikasında yeni nikaha daxil olmasını istisna edir.

Ailə Məcəlləsinin 30-cu maddəsinə əsasən ər-arvad öz arzuları ilə onlardan birinin soyadını özləri üçün ümumi soyad seçə, yaxud onlardan hər biri nikahdan əvvəlki soyadını saxlaya və ya öz ərinin (arvadının) soyadını öz soyadı ilə birləşdirə bilər. Nikaha daxil olanların biri və ya hər ikisi qoşa soyada malik olduqda soyadların birləşdirilməsinə yol verilmir.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 26-cı maddəsinə əsasən hər bir fiziki şəxsin addan, ata adından və soyaddan ibarət adı olmaq hüququ vardır.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin qeyd edilən maddəsinə əsasən fiziki şəxsin adı adlardan deyil, yalnız addan ibarət ola bilər.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 12 may tarixli 79 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi Qaydaları"nın 1.5-ci bəndinə əsasən adın verilməsindən və ya dəyişdirilməsindən imtina barədə qeydiyyat orqanının qərarından inzibati qaydada (və ya) məhkəməyə şikayət verilə bilər.

 

Əfvetmə fərdi qaydada müəyyən edilmiş şəxs barəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən həyata keçirilir. Cinayət törətməyə görə məhkum olunmuş şəxs əfvetmə aktı ilə cəzanın qalan hissəsini çəkməkdən azad edilə bilər, yaxud ona təyin olunmuş cəzanın müddəti azaldıla bilər və ya belə şəxsin cəzasının çəkilməmiş hissəsi daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilə bilər. Ömürlük azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzaya məhkum olunmuş şəxs cəzanın on il müddətini çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə əfvetmə barədə müraciət edə bilər. Ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzası əfv qaydasında iyirmi beş ildən çox olmayan müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası ilə əvəz edilə bilər. Əfvetmə aktı ilə cəzasını çəkmiş şəxsin məhkumluğu götürülə bilər.

Məhkəmə islah işləri, hərbi xidmət üzrə məhdudlaşdırma, azadlığın məhdudlaşdırılması, intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama, müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza çəkən şəxsin islah olunmaq üçün cəzanı tam çəkməsinə lüzum olmadığı qənaətinə gələrsə, onu cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edə bilər. Bu halda, şəxs tamamilə və ya qismən əlavə cəzadan da azad edilə bilər. Cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmə, məhkum böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət törətməyə görə təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı yarısını, ağır cinayət törətməyə görə təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı üçdə iki hissəsini, xüsusilə ağır cinayət törətməyə görə təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı dörddə üç hissəsini, habelə əvvəllər cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilmiş şəxs, əgər şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmə Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş əsaslara görə ləğv edilmişdirsə, yaxud əvvəllər azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza çəkmiş şəxs cinayətlərin residivinə görə yenidən azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzaya məhkum edilmişdirsə, təyin edilmiş cəza müddətinin ən azı dörddə üç hissəsini həqiqətən çəkdikdən sonra tətbiq edilə bilər. Azadlıqdan məhrum etmə cəzasının məhkum tərəfindən həqiqətən çəkilmiş müddəti altı aydan az ola bilməz.

Böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət törətməyə görə müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza çəkən şəxsin cəzasını çəkdiyi dövrdə davranışını nəzərə alaraq, məhkəmə cəzanın çəkilməmiş hissəsini daha yüngül cəza növü ilə əvəz edə bilər. Bu halda şəxs tamamilə və ya qismən əlavə cəzadan da azad edilə bilər.

- Böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət törətməyə görə müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza çəkən şəxsin cəzasını çəkdiyi dövrdə davranışını nəzərə alaraq, məhkəmə cəzanın çəkilməmiş hissəsini daha yüngül cəza növü ilə əvəz edə bilər. Bu halda şəxs tamamilə və ya qismən əlavə cəzadan da azad edilə bilər.

- Cəzanın çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilməsi, cəza müddətinin ən azı üçdə bir hissəsi çəkildikdən sonra tətbiq edilə bilər.

- Cəzanın çəkilməmiş hissəsinin əvəz edilməsi zamanı məhkəmə Cinayət Məcəlləsinin 42-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş istənilən daha yüngül cəza növünü, hər cəza növü üçün həmin Məcəllə ilə müəyyən edilmiş həddə seçə bilər.

Cinayət törətdikdən sonra psixi xəstəliyə tutulmuş və bunun nəticəsində öz əməlinin (hərəkət və ya hərəkətsizliyinin) faktiki xarakterini və ictimai təhlükəliliyini dərk etmək və ya həmin əməli idarə etmək imkanından məhrum olmuş şəxs qanuni qüvvəyə minmiş hökmlə təyin edilmiş cəzadan və ya cəzanın qalan hissəsini çəkməkdən azad olunur. Belə şəxs barəsində məhkəmə tərəfindən tibbi xarakterli məcburi tədbirlər tətbiq edilə bilər. Cinayət törətdikdən sonra cəzanın çəkilməsinə mane olan ağır xəstəliyə düçar olmuş şəxs məhkəmənin qərarı ilə cəza çəkməkdən azad edilə bilər. Məhkumun cəza çəkməsinə mane olan xəstəliklər Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş "Məhkumların cəza çəkməsinə mane olan ağır xəstəliklərin Siyahısı" ilə müəyyən olunur.

Sahibkarlıq sahəsində aparılan hər bir yoxlama yalnız Reyestrdə qeydiyyata alındıqdan sonra keçirilə bilər. Reyestrdə qeydiyyata alınmadan aparılan yoxlamaların hüquqi nəticəsi yoxdur.

Cinayət təqibinin həyata keçirilməsi və ya məhkəmə icraatı çərçivəsində aparılan yoxlamaların Reyestrdə qeydiyyatı aparılmır.

Sahibkarın müraciətinə əsasən yoxlayıcı orqan tərəfindən ona metodiki kömək göstərilməsi, məsləhət verilməsi və vəziyyətin qiymətləndirilməsi məsələsinin Reyestrdə qeydiyyatı aparılmır.

Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 50.4-cü maddəsinə əsasən operativ vergi nəzarəti vergi ödəyicisinə əvvəlcədən xəbərdarlıq edilmədən başlanıldığından həmin məlumat reyestrdə bu tələb nəzərə alınmaqla yerləşdirilir.

Planlı (yoxlama planında mövcud olan) yoxlamaların qeydiyyata alınması üçün hər bir yoxlama barədə məlumatlar yoxlamadan ən azı 5 iş günü (vergi yoxlamasından ən azı 15 gün) əvvəl Ədliyyə Nazirliyinə göndərilir.

Plandankənar (yoxlama planında mövcud olmayan) yoxlamaların qeydiyyata alınması üçün hər bir yoxlama barədə məlumatlar yoxlamadan ən azı 1 iş günü əvvəl, yoxlamanın təxirə salınmadan keçirilməsi zərurəti əsaslandırıldıqda isə dərhal Ədliyyə Nazirliyinə təqdim edilir.

Yoxlama müraciət edilən gündən 1 iş günü müddətində, plandankənar yoxlamanın təxirə salınmadan keçirilməsi zərurəti əsaslandırıldıqda isə dərhal qeydiyyata alınır.

Yoxlayıcı orqanların vəzifəli şəxsləri Reyestrdə qeydiyyata alınmadan yoxlama aparılmasına görə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 602.1-ci maddəsinə əsasən vəzifəli şəxslər iki min manatdan üç min manatadək məbləğdə cərimə edilir. 

Plan üzrə (növbəti) yoxlamaların aparılması dövriliyi sahibkarların aid olduğu risk qruplarına uyğun aşağıdakı kimi müəyyən edilmişdir: 

1. Yüksək risk qrupuna aid edilən sahibkara münasibətdə - ildə bir dəfədən çox olmayaraq; 
2. Orta risk qrupuna aid edilən sahibkara münasibətdə - iki ildə bir dəfədən çox olmayaraq; 
3. Aşağı risk qrupuna aid edilən sahibkara münasibətdə - üç ildə bir dəfədən çox olmayaraq. 

Qida və yem məhsullarının təhlükəsizliyinə nəzarət, yanğın nəzarəti, təhlükə potensiallı obyektlərin və dağ-mədən sahələrinin təhlükəsiz istismarına nəzarət və radiasiya təhlükəsizliyinə nəzarət sahələrində yoxlamalar: 

1. Yüksək risk qrupuna aid edilən sahibkarlara münasibətdə - altı ayda bir dəfədən çox olmayaraq; 
2. Orta risk qrupuna aid edilən sahibkarlara münasibətdə ildə bir dəfədən çox olmayaraq; 
3. Aşağı risk qrupuna aid edilən sahibkarlara münasibətdə iki ildə bir dəfədən çox olmayaraq aparılır.

Yoxlama başlamazdan əvvəl yoxlayıcı xidməti vəsiqəsini (şəxsiyyət vəsiqəsi ilə birlikdə), yoxlamanın aparılması haqqında qərarın surətini və yoxlamanın Reyestrdə qeydiyyata alınması barədə çıxarışı sahibkara və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə təqdim edir, yoxlamanın hüquqi əsasları, predmeti, müddəti, yoxlama zamanı tərəflərin hüquq və vəzifələri haqqında məlumat verir. 

Azərbaycan Respublikası ərazisində sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamalar 2027-ci il yanvarın 1-dək dayandırılıb. 

Bu müddətdə yalnız vergi yoxlamaları, maliyyə bazarları sahəsində aparılan yoxlamalar, gömrük auditi, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən özəl tibb fəaliyyətinin subyektlərində aparılan yoxlamalar, eləcə də dərman vasitələrinin keyfiyyəti, təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsi və qida və yem məhsullarının təhlükəsizliyinə nəzarətin həyata keçirilməsi ilə bağlı yoxlamalar, yanğın nəzarəti, tikintiyə dövlət nəzarəti, təhlükə potensiallı obyektlərin və dağ-mədən sahələrinin təhlükəsiz istismarına nəzarət və radiasiya təhlükəsizliyinə nəzarət sahəsində yoxlamalar, enerji, su, kanalizasiya və qaz təchizatı müəssisələrinin səlahiyyətli nümayəndələri tərəfindən sahibkarlıq subyektlərinin elektrik, su, istilik və qaz sayğaclarının göstəricilərinin oxunması zamanı müəyyən edilən həmin sayğaclara müdaxilə, habelə sayğacdan kənar paylayıcı şəbəkəyə və ya istilik şəbəkəsinə qanunsuz qoşulma (təchizat müəssisəsinin razılığı olmadan şəbəkəyə qoşulma) hallarının araşdırılması ilə bağlı yoxlamalara, "Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında" və "Hədəfli maliyyə sanksiyaları haqqında" Azərbaycan Respublikası qanunlarının tələblərinə əməl edilməsinə nəzarətin həyata keçirilməsi ilə bağlı "Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş nəzarət orqanları tərəfindən həyata keçirilən yoxlamalar, habelə insanların həyat və sağlamlığına, dövlətin təhlükəsizliyinə və iqtisadi maraqlarına mühüm təhlükə yaradan hallar üzrə siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən yoxlamalar aparıla bilər. 

Xarici dövlət ilə Azərbaycan Respublikası arasında hüquqi yardım sahəsində müqavilə bazası olduğu təqdirdə və sənədlər həmin xarici ölkənin rəsmi orqanları vasitəsilə təqdim edildikdə müvafiq sənədlərin apostil olunması və ya leqallaşdırılması tələb olunmur. Sənədlər vətəndaşlar (onların qanuni nümayəndəsi, nümayəndəsi və vəkili) tərəfindən şəxsən təqdim olunduqda apostil olunmalı və ya leqallaşdırılmalıdır.

Xarici məhkəmə qərarlarının tanınması üçün sənədlər vətəndaşlar tərəfindən Ədliyyə Nazirliyinə təqdim olunur. Ədliyyə Nazirliyi sənədlərin qanunvericilik və mövcud beynəlxalq müqavilələrin tələblərinə uyğun tərtib edildiyini yoxladıqdan sonra xarici məhkəmə qərarlarının ölkəmizdə tanınmasında və məcburi icraya yönəldilməsində səlahiyyətli olan Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinə aidiyyəti üzrə baxılması üçün göndərir. 

Məhkəmə qərarlarının tanınması və icrası sahəsində müvafiq dövlətlə müqavilə bazası olduğu təqdirdə yerli məhkəmə qərarları xarici dövlətin səlahiyyətli məhkəməsi tərəfindən tanındıqdan sonra məcburi icraya yönəldilə bilər. Bununla əlaqədar lazımi məhkəmə sənədlərinin toplanması və müvafiq qaydada tərtib olunması üçün maraqlı şəxs qərarı çıxaran məhkəməyə müraciət edə bilər.
Müvafiq dövlətlə müqavilə bazası olmadığı təqdirdə maraqlı şəxs yerli məhkəmə qərarının tanınması və icraya yönəldilməsi ilə bağlı həmin xarici dövlətin səlahiyyətli məhkəməsinə şəxsən özü və ya nümayəndəsi və vəkili vasitəsilə müraciət edə bilər.

Xarici dövlətlərdən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının istənilməsi qeydiyyat orqanlarının tapşırığı əsasında həyata keçirilir. Müvafiq tapşırığın tərtib edilməsi və Ədliyyə Nazirliyinə təqdim olunması üçün aidiyyəti üzrə qeydiyyat şöbəsinə müraciət edilməlidir.

Sorğu edilən dövlət ilə hüquqi yardım haqqında müqavilə olduqda icra sənədinin icrası ilə əlaqədar cavabdehin (borclunun) xarici dövlətdə olduğu yerin və gəlirlərinin müəyyən edilməsi icra məmurunun hüquqi yardım haqqında sorğu əsasında mümkündür.
“Uşaqlara görə alimentin tutulması və ailənin saxlanılmasının digər formalarının beynəlxalq qaydası haqqında” 23.11.2007-ci il tarixli Konvensiyanın tələblərinə uyğun olaraq Ədliyyə Nazirliyi (mərkəzi orqan olaraq), həmin Konvensiyaya üzv olan dövlətlərdə olan borclunun dəqiq yerinin, varsa əmlakının və gəlirlərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı “xüsusi tədbirlər barədə sorğu” göndərə bilər.

Avropa ölkələrində aliment qərarlarının tanınması və icrası “Uşaqlara görə alimentin tutulması və ailənin saxlanılmasının digər formalarının beynəlxalq qaydası haqqında” 2007-ci il noyabrın 23-də Haaqa şəhərində imzalanmış Konvensiyaya uyğun olaraq həyata keçirilir. Sənədlərin müvafiq Konvensiyaya uyğun tərtib olunması və Ədliyyə Nazirliyinə təqdim edilməsi üçün aidiyyəti məhkəməyə müraciət oluna bilər.

Avropa dövlətlərində mülki və ya ticarət məsələləri üzrə sənədlərin təqdim edilməsi Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı  15 noyabr 1965-ci ildə Haaqa şəhərində imzalanmış “Mülki və ya ticarət işləri üzrə məhkəmə və qeyri-məhkəmə sənədlərinin xaricdə təqdim edilməsi haqqında” Konvensiya əsasında həyata keçirilir. Müvafiq sənədlər adıçəkilən Konvensiyaya uyğun tərtib edilərək xarici dövlətlərin səlahiyyətli orqanına göndərilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinə təqdim olunmalıdır.

İrqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, sosial mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, yaşayış yerindən, əqidəsindən, həmkarlar ittifaqlarına və ya digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq müvafiq vəzifənin tələblərinə uyğun peşə hazırlığına malik olan və Azərbaycan Respublikasının dövlət dilini sərbəst bilən Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının ədliyyə orqanlarında qulluq etmək hüququ vardır.

İkili vətəndaşlığı, digər dövlətlər qarşısında öhdəlikləri olan şəxslər, din xadimləri, məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı ilə fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətli hesab edilmiş, cinayət törətdiyinə görə əvvəllər məhkum edilmiş, habelə barəsində cinayət işinin icraatına bəraətverici əsaslar olmadan xitam verilmiş, tibbi rəyə əsasən fiziki və əqli qüsurlarına görə ədliyyə orqanlarında işləməyə qadir olmayan, məhkəmə, prokurorluq, ədliyyə, digər hüquq mühafizə və ya başqa dövlət orqanlarında əvvəllər yol verdiyi kobud nöqsanlara və ya qulluqla bir araya sığmayan hərəkətlərə görə bu orqanlardan xaric edilmiş şəxslər ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul edilə bilməzlər.

Xarici ölkədə ali təhsil almış şəxs Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 13 may tarixli 64 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Xarici dövlətlərin ali təhsil sahəsində ixtisaslarının tanınması və ekvivalentliyinin müəyyən edilməsi (nostrifikasiyası) Qaydaları” əsasında Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi tərəfindən verilmiş ali təhsil sahəsində ixtisasının tanınması haqqında şəhadətnaməni aldıqdan sonra ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbulla bağlı müraciət edə bilər.

Qanunla müəyyən olunmuş müddətli həqiqi hərbi xidmət keçməmiş (qanuni əsaslarla müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışdan möhlət hüququ olanlar və ya müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışdan azad edilənlər istisna olmaqla) çağırış yaşlı vətəndaşlar ədliyyə orqanlarında xüsusi rütbələr nəzərdə tutulmuş vəzifələrə qulluğa qəbul edilmirlər. Qanuni əsaslarla müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışdan möhlət hüququ olanlar və ya müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışdan azad edilənlər tibbi rəyə əsasən fiziki və əqli qüsurlarına görə ədliyyə orqanlarında qulluğa yararlı hesab edilərlərsə, qulluğa qəbul oluna bilərlər.

Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul olunmaq üçün müraciət etmiş hər bir namizədin bilik səviyyəsinin, peşə hazırlığının, ümumi dünyagörüşünün, ədliyyə orqanlarında vəzifələrə yararlı və layiqli olmasının müəyyən edilməsi məqsədilə aşkarlıq şəraitində şəffaflıq təmin edilməklə müsabiqə və ya müsahibə keçirilir. Müsabiqə ixtisas imtahanından və söhbətdən ibarətdir. İxtisas imtahanı test yolu ilə keçirilir. İlk dəfə ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul olunmaq üçün müsabiqədən keçmiş namizədlər Ədliyyə Akademiyasında icbari təlimə cəlb edilirlər. Bu təlimi müvəffəqiyyətlə bitirmiş namizədlər ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul edilirlər.

"Ədliyyə orqanlarında qulluq keçmə haqqında" Qanuna əsasən Nazirliyin Penitensiar xidmətində qulluğa yaşı 20-dən aşağı və bir qayda olaraq 30-dan yuxarı olmayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşları qəbul olunurlar. Digər ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbulla bağlı yaş məhdudiyyəti müəyyən edilməmişdir. Bununla belə qulluğa qəbul zamanı "Dövlət qulluğu haqqında" Qanunun 16 yaşına çatmış vətəndaşların dövlət qulluğuna qəbul edilmək hüququ vardır tələbi, mülki vəzifələrə işə qəbul zamanı isə Əmək Məcəlləsinin yaşı 15-dən az olan şəxslərin işə qəbul edilməsinə yol verilməməsi tələbi nəzərə alınır.

Ədliyyə orqanlarında qulluğa qəbul üzrə müsabiqə barədə kütləvi informasiya vasitələrində və Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin internet səhifəsində elan verilir.

"Ədliyyə orqanlarında qulluq keçmə haqqında" Qanunun tələblərinə cavab verən ali hüquq təhsilli Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları müsabiqədə iştirak edə bilərlər.

Müsabiqədə iştirak üçün namizəd nazirliyin internet səhifəsindən (www.exidmet.justice.gov.az) və ya "Elektron hökumət" portalından (www.e-gov.az) "Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbulla bağlı müsabiqədə iştirak üçün namizədin qeydə alınması" adlı elektron xidmət vasitəsilə ərizə formasını doldurmalı və təsdiq etməlidir. Ərizələr poçt vasitəsilə də göndərilə bilər. Qeydiyyata alınmış bütün namizədlərin fərdi elektron kabinetləri yaranır və onlar müraciətlərinin qəbulu ilə bağlı məlumatlandırılır. Namizəd müsabiqənin gedişi barədə məlumatları kütləvi informasiya vasitələri ilə yanaşı, elektron kabinetindən də əldə edə bilər. Müsabiqənin ixtisas imtahanından müvəffəqiyyətlə keçənlər digər kadr sənədlərini təqdim edirlər.

Namizədlərin imtahanlara mükəmməl hazırlaşmalarına və yüksək nəticələrə nail olmalarına köməklik məqsədilə əvvəlcədən Ədliyyə Akademiyasında hazırlıq kursları təşkil edilir, həmçinin onlara imtahanlarda istifadə olunan suallara dair xülasə və “Yaddaş kitabçası” verilir.

İmtahan suallarının hazırlanmasında istifadə olunan normativ hüquqi aktların siyahısı Ədliyyə Nazirliyinin internet səhifəsində (www.justice.gov.az) "Qulluğa qəbul" bölməsində, namizədlərin elektron kabinetlərində və onlara təqdim edilən "Yaddaş kitabçası"nda yerləşdirilib. Həmçinin bu sənədlər nazirliyə və regional ədliyyə idarələrinə müraciət edənlərə təqdim olunur.

İmtahan 3 (üç) saat müddətində fasilə verilmədən keçirilir.

İmtahanda 100, o cümlədən hüququn müxtəlif sahələrinə və ədliyyə fəaliyyətini əhatə edən qanunvericiliyə dair 80, namizədin məntiqi nəticələr çıxarmaq qabiliyyətini, ümumi bilik səviyyəsini və dünyagörüşünü müəyyən edən 20 sual olur.

Hüququn müxtəlif sahələrinə və ədliyyə fəaliyyətini əhatə edən qanunvericiliyə dair hər bir sualın düzgün cavabı 1 balla qiymətləndirilir (cəmi 80 mümkün bal). Namizədin məntiqi nəticələr çıxarmaq qabiliyyətini, ümumi bilik səviyyəsini və dünyagörüşünü müəyyən edən 20 sualın hər birinin düzgün cavabı 0,5 balla qiymətləndirilir (cəmi 10 mümkün bal). İxtisas imtahanının yekununa görə 55 və daha artıq bal toplamış namizədlər söhbətə buraxılırlar.

İmtahan kompüter vasitəsilə keçirildikdə nəticələrə dair məlumat imtahan bitdikdən sonra namizədlərə dərhal yerindəcə təqdim olunur. Bununla yanaşı, imtahanın nəticələri Ədliyyə Nazirliyinin internet səhifəsində (www.justice.gov.az), həmçinin Dövlət İmtahan Mərkəzi ilə birgə keçirildikdə həmin Mərkəzin internet səhifəsində (www.dim.gov.az) yerləşdirilir.

Ali hüquq təhsili tələb olunmayan vəzifələrə şəxslər "Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul olunmaq üçün namizədlərlə müsabiqənin və müsahibənin keçirilməsi qaydaları haqqında" Əsasnaməyə uyğun olaraq müsahibə əsasında qəbul edilirlər.

"Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul olunmaq üçün namizədlərlə müsabiqənin və müsahibənin keçirilməsi Qaydaları"na müvafiq olaraq aşağıda göstərilən şəxslər qulluğa müsahibə əsasında qəbul olunur:

- prokurorluqda və digər hüquq mühafizə orqanlarında xüsusi və ya hərbi rütbə nəzərdə tutulan vəzifələrdə işləyən şəxslər; 
- digər dövlət orqanlarında dövlət qulluğu keçən inzibati vəzifələri tutan şəxslər; 
- hüquq sahəsində elmi dərəcəsi olan şəxslərlə, əvvəllər hakim işləmiş şəxslər; 
- hakim vəzifəsinə namizədlər üçün nəzərdə tutulmuş tədris kurslarını bitirmiş, lakin hakim vəzifəsinə təklif olunmamış şəxslər; 
- ali hüquq təhsili tələb olunmayan vəzifələrə qəbul olunmaq üçün namizədlər; 
- sıravi və kiçik rəis heyəti vəzifələrinə qəbul olunmaq üçün namizədlər; 
- xüsusi rütbələr nəzərdə tutulmayan vəzifələrə namizədlər; 
- ədliyyə sistemində inzibati vəzifə tutmaqla dövlət qulluğunun ixtisas dərəcəsinə malik olan işçilər xüsusi rütbələr nəzərdə tutulan vəzifələrə keçdikdə; 
- Dövlət Proqramı çərçivəsində xaricdə təhsil almış şəxslər; 
- əvvəllər azı 5 il ədliyyə orqanlarında qulluq etmiş və fəaliyyətində müsbət xarakterizə olunmuş şəxslər.

Söhbətin və ya müsahibənin keçirildiyi yer və vaxt barədə namizədlərə fərdi qaydada Ədliyyə Nazirliyinin Müsabiqə Komissiyası tərəfindən əvvəlcədən məlumat verilir.

Ərizə, kadrların uçotunun şəxsi vərəqəsi, tərcümeyi-hal, ali təhsil haqqında sənədin (diplomun) notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti (xarici dövlətlərin ali təhsil sahəsində ixtisasları Azərbaycan Respublikasında tanınmaqla və ekvivalentliyi müəyyən edilməklə (nostrifikasiya olunmaqla)), şəxsiyyət vəsiqəsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti, əmək kitabçasının notariat qaydasında və ya kadrlar xidməti tərəfindən təsdiq olunmuş surəti (ilk dəfə əmək fəaliyyətinə başlayanlar istisna olmaqla), sağlamlıq barədə Ədliyyə Nazirliyi tibb xidmətinin arayışı (yaşadığı ərazi üzrə poliklinikadan keçirdiyi xəstəliklər barədə tibbi arayış, narkoloji və ruhi-əsəb dispanserlərindən qeydiyyatda olub-olmaması barədə sənəd təqdim etməklə), hərbi biletin notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Cağırış üzrə Dövlət Xidmətinin yerli qurumundan həqiqi hərbi xidmət keçmə və qeydiyyat haqqında, müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışdan möhlət hüququ varsa və ya azad edilmişdirsə müvafiq təsdiqedici sənəd, ailə tərkibi haqqında arayış, 4x6 sm ölçüdə 4 ədəd, 3x4 sm ölçüdə 2 ədəd rəngli fotoşəkil.

İştirak edə bilər.

İlk dəfə ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul edilən şəxslər üçün bir qayda olaraq, altı aylıq stajorluq müddəti müəyyən edilir. Stajorluq müddəti bitdikdən sonra stajor barəsində müsbət rəy olduğu halda onun üç aylıq sınaq müddəti ilə vəzifəyə təyin edilməsi məsələsi həll olunur. Sınaq müddəti başa çatdıqdan sonra attestasiyadan müvəffəqiyyətlə keçmiş işçi müvafiq vəzifəyə təyin olunmaqla ədliyyə orqanlarında daimi qulluğa qəbul edilir.

Könüllü fəaliyyət – Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə qadağan edilməyən, işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı ictimai faydalı və gəlirsiz fəaliyyətdir.

Həmin münasibətlər tərəflər arasında yazılı formada bağlanan müqavilə ilə tənzimlənir.

Könüllünün gün ərzində fəaliyyətə cəlb olunma müddəti tərəflər arasında bağlanan müqavilə əsasında müəyyən edilir.

Bu sahədə fəaliyyətin daha mütəşəkkil qaydada həyata keçirilməsi üçün gənclərə bilavasitə Nazirliyə müraciət etmək imkanı yaradılır. Hüquqşünaslıq və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları ixtisasları üzrə ali təhsil müəssisələrinin bakalavr səviyyəsinin sonuncu kurslarında, habelə magistratura səviyyələrində təhsil alan gənclər ədliyyə sahəsində könüllü fəaliyyətə dəvət edilirlər.

Müraciətləri hr@justice.gov.az elektron ünvanı vasitəsilə və ya Nazirliyin inzibati binasında (Bakı şəhəri, İnşaatçılar prospekti 1) təqdim etmək mümkündür.

Könüllülük ictimai faydalı və gəlirsiz fəaliyyət olduğundan bu zaman könüllüyə əmək haqqı ödənilmir.

- cəlb olunduğu sahənin fəaliyyət istiqamətləri üzrə vəzifələrin icrasında işçilərə köməklik göstərir;

- sənədlərin qəbulu və göndərilməsi, habelə sənədlərin qeydə alınması, rəsmiləşdirilməsi, işlərin formalaşdırılmasında kargüzarlara köməklik göstərir;

- icra olunmuş sənədlərin səliqə ilə işə tikilməsini və təşkilatın dəftərxanasında saxlanılmasını təmin etməkdə kargüzarlara köməklik göstərir. 

Görüləcək işlərin (göstərilən xidmətlərin) dairəsinə yalnız tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə əlavə və dəyişiklik edilə bilər.

“Vətəndaşların müraciətləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 10-cu maddəsinə əsasən vətəndaşların müraciətlərinə ən gec 15 iş günü, əlavə öyrənilmə və yoxlanılma tələb edən müraciətlərə isə ən gec 30 iş günü müddətində baxılmasına dair tələblərinə uyğun olaraq müvafiq qəbulun nəticəsinə dair cavab məktubunu aldıqdan sonra növbəti qəbula yazıla bilərlər.

Bununla əlaqədar Sənəd dövriyyəsi və vətəndaşların müraciətləri ilə iş idarəsinin Vətəndaşların qəbulu şöbəsinə (əlaqə məlumatları: 012-510-10-01 (daxili nömrə 10941), 012-537-24-04, “contact@justice.gov.az” elektron poçt ünvanı və ya müvafiq elektron xidmət (https://exidmet.justice.gov.az:8284/Other/Reception) vasitəsilə müraciət etmək lazımdır.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin tələblərinə əsasən şəxsin üçüncü şəxslər qarşısında təmsil olunması müvafiq hüquqların verilməsinə dair etibarnamə əsasında mümkündür.

“Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində vətəndaşların videoqəbulunun təşkili” Qaydasının 3.1-ci maddəsinə əsasən ədliyyə naziri, onun müavinləri, nazirliyin baş idarə və idarə rəislərinin videoqəbulları qəbul cədvəlində müəyyən edilmiş günlərdə və saatlarda Nazirliyin aparatının və ya regional ədliyyə idarələrinin xüsusi avadanlıqla təchiz olunmuş qəbul otaqlarında həyata keçirilir.

"Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində vətəndaşların videoqəbulunun təşkili" Qaydasının 4-cü maddəsinə əsasən videoqəbullar zamanı edilmiş müraciətlər video fayl şəklində Nazirliyin “Elektron sənəd dövriyyəsi” informasiya sistemində qeydiyyata alınır, habelə müraciətlər üçün qeydiyyat-nəzarət vərəqələri tərtib edilir. Müraciətlərə "Vətəndaşların müraciətləri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun baxılır və Nazirliyin rəhbərliyi tərəfindən vətəndaşların videoqəbulu həyata keçirilərkən onların müraciətlərinin Nazirliyin Kollegiyasının 2011-ci il 29 noyabr tarixli 5-N nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Ədliyyə orqanlarında vətəndaşların qəbulu Qaydası"na Əlavə 4-də nümunəvi forması göstərilmiş blankda müvafiq qeydiyyatı aparılır.

"Vətəndaşların müraciətləri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 10-cu maddəsinə əsasən vətəndaşların müraciətlərinə ən gec 15 iş günü, əlavə öyrənilmə və yoxlanılma tələb edən müraciətlərə isə ən gec 30 iş günü müddətində baxılır.

Arxiv şöbəsində saxlanılan sənədlərdən çıxarış və surətlərin əldə olunması üçün vətəndaş Ədliyyə Nazirliyinə müraciət edir. Sənəd dövriyyəsi və vətəndaşların müraciətləri ilə iş idarəsinin Arxiv şöbəsi müvafiq struktur qurum tərəfindən daxil olmuş sorğu əsasında təhlillər aparır və zəruri sənəd vətəndaşa təqdim edilməsi məqsədilə həmin idarəyə/baş idarəyə göndərilir.

AR CPM-in 178.2-ci maddəsinə əsasən məcburi gətirilmə cinayət prosesində iştirak edən və cinayət prosesini həyata keçirən orqana çağırılan şəxsə yalnız aşağıdakı hallarda tətbiq edilə bilər:
 -  cinayət prosesini həyata keçirən orqanın məcburi çağırışlarına üzrlü səbəb olmadan gəlmədikdə;
 -  cinayət prosesini həyata keçirən orqanın çağırışlarını almaqdan boyun qaçırdıqda;
 -  cinayət prosesini həyata keçirən orqandan gizləndikdə;
 -  daimi yaşayış yeri olmadıqda.

AR CPM-in 155-ci maddəsinə əsasən həbs qətimkan tədbiri müstəntiqin vəsatəti əsasında və ibtidai araşdırmaya prosessual rəhbərliyi həyata keçirən prokurorun təqdimatı, habelə cinayət işinə baxan məhkəmənin öz təşəbbüsü ilə və yalnız məhkəmənin qərarına əsasən aşağıdakı hallarda seçilə bilər:
- cinayət prosesini həyata keçirən orqandan gizlənmək;
- cinayət prosesində iştirak edən şəxslərə qanunsuz təsir göstərmək, 
- cinayət təqibi üzrə əhəmiyyət kəsb edən materialları gizlətməklə və ya saxtalaşdırmaqla ibtidai istintaqın və ya məhkəmə baxışının normal gedişinə mane olmaq;
- cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməli yenidən törətmək və ya cəmiyyət üçün təhlükə yaratmaq.

AR CM-in 306.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 02.10.2012-ci il qərarına əsasən məhkəmə aktlarını icra etməmə yalnız qərəzli olduqda CM-in 306-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibini yaradır. İcra etməmə o halda qərəzli olur ki, təqsirkar şəxsə yazılı şəkildə xəbərdarlıq edildikdən sonra da o, məhkəmə aktının tələbini icra etmir və ya məhkəmə aktlarının icrasını mümkünsüz etməyə yönələn hərəkətlərini davam etdirir. 
Məhkəmə aktlarının qərəzli icra edilməməsini aşağıdakılara əsasən müəyyən etmək olar:
- məhkəmə qərarında nəzərdə tutulmuş tələblərin həmin qərarda müəyyən edilmiş müddət ərzində icra edilməməsi;
- borcluya məhkəmə qərarının icra edilməməsi haqqında dəfələrlə rəsmi xəbərdarlıq edilməsi;
- borclunun məhkəmə qərarını icra etməməsinə görə inzibati məsuliyyətə cəlb edilməsi;
- borclu tərəfindən məhkəmə qərarının icrası üçün yetərli tədbirlərin görülməməsi;
- borclunun məhkəmə qərarının icrası üçün faktiki imkanlarının olması.

Ədliyyə Nazirliyinin 19.11.2010-cu il tarixli 16-T əmri ilə təsdiq  edilmiş Cəzaçəkmə müəssisələrinin Daxili İntizam Qaydalarına və Nazirlər Kabinetinin 26.02.2014-cü il tarixli 63 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş İstintaq təcridxanalarının daxili intizam Qaydalarına əsasən cəzaçəkmə müəssisələrində  və ya istintaq təcridxanalarında  məhkumlara verilməsi və  ya ötürülməsi, habelə onlar tərəfindən hazırlanması, saxlanılması, gəzdirilməsi, daşınması və ya istifadəsi qadağan olunmuş əşyaların siyahısı:

• Odlu və soyuq silahların bütün növləri, döyüş sursatları, partlayıcı maddələr və onların hissələri, xüsusi vasitələr, zəhərli (insan həyatı üçün təhlükəli olan) maddələr.
• Konstruksiyasına görə soyuq silaha oxşar kəsici və deşici alətlər.
• Narkotik vasitələr, psixotrop maddələr və onların prekursorları.
• Güclü təsir edən dərman vasitələri.
• Spirtli içkilərin bütün növləri, spirt qarışığı olan maddələr.
• Radiodalğaların (elktromaqnit dalğaların) ötürücü-boğucu qurğuları, radioelektron cihazlar və elementlər, dinləmə qurğuları və gizli kameraların detektorları (aşkaredici qurğular).
• Radioqəbuledici və ötürücülərin bütün növləri, peycer, mobil telefon, faks, kompüter, internet şəbəkəsinə daxil olmaq üçün vasitəçi qurğular.
• Müharibəni, zorakılığı, ekstremizmi, terroru və qəddarlığı təbliğ edən, milli, dini və irqi ədavəti qızışdıran, habelə pornoqrafiya xarakterli nəşrlər, audio-video daşıyıcıları.
                
  
  

Bu əmələ görə Azərbaycan Respublikası CM-in 317-2-ci maddəsilə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulmuşdur. Həmin maddənin tələblərinə əsasən cəzaçəkmə müəssisələrində və ya istintaq təcridxanalarında saxlanılan şəxs tərəfindən qadağan olunmuş əşyaların hazırlanması, saxlanılması, gəzdirilməsi, daşınması və ya istifadəsi altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Eyni əməllər təkrar törədildikdə iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Bu əmələ görə Azərbaycan Respublikası CM-in 317-1.1. (Cəzaçəkmə müəssisələrində və ya istintaq təcridxanalarında saxlanılan şəxslərə qadağan olunmuş əşyaların verilməsi və ya ötürülməsi) maddəsi ilə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulmuşdur. Həmin maddənin tələblərinə əsasən cəzaçəkmə müəssisələrində və ya istintaq təcridxanalarında saxlanılan şəxslərə qadağan olunmuş əşyaların yoxlamadan gizlətməklə və ya hər hansı digər üsulla verilməsi və ya ötürülməsi min manatdan iki min manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

AR CM-in 306.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 02.10.2012-ci il qərarına əsasən məhkəmə aktlarını icra etməmə yalnız qərəzli olduqda CM-in 306-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibini yaradır.

Həmin hərəkətlər alimentin ödənilməsinə dair məhkəmə qətnaməsinin icrasına dair icra məmurunun qanuni tələbləri yerinə yetirilmədiyinə görə Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 528.1-ci maddəsi ilə inzibati məsuliyyətə cəlb edildikdən sonra şəxs tərəfindən həmin icra sənədinin yenidən qərəzli olaraq icra edilmədiyi hallarda Azərbaycan Respublikası CM-nin 306-cı maddəsi ilə (Məhkəmənin hökmünü, qərarını, yaxud digər aktını icra etməmə) cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilər.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 306-cı maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş əməlləri törətmiş şəxs qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsini, hökmünü, qərardadını, qərarını və ya əmrini həmin əməllərlə bağlı hökm qanuni qüvvəyə minənədək tam icra etdikdə cinayət məsuliyyətindən azad edilir. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 80-1-ci maddəsinə əsasən (Zərərçəkmiş şəxslə barışmaqla, cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanı və ya əldə edilmiş gəliri tamamilə ödəməklə bağlı cəza çəkməkdən azad etmə) məhkum edilmiş şəxs cəza çəkdiyi dövrdə cinayət məsuliyyətdən azad etmə ilə bağlı CM-in 306-cı maddələrinin "Qeyd" hissələrində nəzərdə tutulmuş şərtləri yerinə yetirdikdə cəza çəkməkdən azad edilir.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 306.1.-ci maddəsinə əsasən qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsini, hökmünü, qərardadını, qərarını və ya əmrini qərəzli olaraq icra etməmə və ya həmin məhkəmə aktlarının icrasına maneçilik törətməyə görə iki min manatdan dörd min manatadək miqdarda cərimə və ya üç yüz iyirmi saatdan dörd yüz səksən saatadək ictimai işlər və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək müddətə azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılması nəzərdə tutulmuşdur. Cinayət Məcəlləsinin 306.2.-cı maddəsinə əsasən eyni əməllər vəzifəli şəxs tərəfindən törədildikdə üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə beş min manatdan yeddi min manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya üç ildən beş ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılması nəzərdə tutulmuşdur.

Bu əmələ görə Azərbaycan Respublikası CM-in 196-cı maddəsilə (Kreditor borclarını ödəməkdən qəsdən yayınma) cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulmuşdur. Həmin maddənin tələblərinə əsasən məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş müvafiq qərarına əsasən təşkilat rəhbərinin və ya vətəndaşın kreditor borclarını, yaxud qiymətli kağızları ödəməkdən qəsdən yayınması xeyli miqdarda ziyan vurduqda - üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanın iki mislindən üç mislinədək miqdarda cərimə və ya bir ilədək müddətə islah işləri və ya iki ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Eyni əməllər külli miqdarda ziyan vurduqda - üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanın üç misli miqdarında cərimə və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya bir ildən üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya iki ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Azərbaycan Respublikası CM-in 73-2.2 ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 196-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş əməli (əməlləri) törətmiş və cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanı tamamilə ödəmiş və ya cinayət nəticəsində əldə edilmiş gəliri tamamilə dövlət büdcəsinə köçürmüş şəxs, bundan əlavə vurulmuş ziyanın (əldə edilmiş gəlirin) bir misli miqdarında dövlət büdcəsinə ödəniş etdikdə cinayət məsuliyyətindən azad edilir.

Azərbaycan Respublikası CM-in 196.1-cı maddəsi ilə kreditor borcların ödəməkdən qəsdən yayınmağa görə cinayət məsuliyyəti yaradan məbləğ xeyli miqdarda ziyan vurduqda - əlli min manatdan yuxarı, lakin iki yüz min manatdan artıq olmayan məbləğ, 196.2-ci maddəsi ilə külli miqdarda ziyan vurduqda iki yüz min manatdan artıq olan mәblәğ nəzərdə tutulur.

Azərbaycan Respublikası CM-in 305-ci maddəsinə əsasən azadlıqdan məhrum etmə yerindən qısa müddətə getməsinə icazəsi olan şəxsin icazə müddəti başa çatmaqdan sonra geri qayıtmaması − bir ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Azərbaycan Respublikası CM-in 303-cü maddəsinə əsasən siyahıya alınmış və ya üzərinə həbs qoyulmuş əmlak barəsində qanunsuz hərəkətlər dedikdə həmin əmlakın etibar olunmuş şəxs tərəfindən israf edilməsi, özgəninkiləşdirilməsi, gizlədilməsi, həmçinin dəyişdirilməsi başa düşülür. Bu əmələ görə habelə üzərinə həbs qoyulmuş pul vəsaitləri (əmanətləri) ilə bank əməliyyatlarının bank və ya digər kredit təşkilatının nümayəndəsi tərəfindən həyata keçirilməsi min manatdan iki min manatadək miqdarda cərimə və ya üç yüz altmış saatdan dörd yüz səksən saatadək ictimai işlər və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. CM-in 303.2. maddəsinə əsasən məhkəmənin hökmünə (qərarına) əsasən müsadirə edilməli olan əmlakı gizlətmə və ya mənimsəmə, habelə əmlakın müsadirə olunması barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmünün (qərarının) icra olunmasından başqa cür yayınma iki min manatdan dörd min manatadək miqdarda cərimə və ya min manatdan iki min manatadək miqdarda cərimə edilməklə və ya edilməməklə üç ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Azərbaycan Respublikası CM-in 289-cu maddəsinə əsasən məhkəmə baxışı iştirakçılarını təhqir etməklə məhkəməyə hörmətsizlik etmə beş yüz manatdan min manatadək miqdarda cərimə və ya üç yüz iyirmi saatdan dörd yüz saatadək ictimai işlər və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Həmin məcəllənin 289.2.-ci maddəsinə əsasən eyni əməllər hakim barəsində törədildikdə min manatdan min beş yüz manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə islah işləri və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Ədliyyə Nazirliyinin “Mobil notariat”, “e-qanun” və “Mobil icra” tətbiqləri mövcuddur. Həmçinin Nazirliyin müvafiq xidmətləri vətəndaşlara “myGov” mobil tətbiqi üzərindən təqdim edilir.

“www.exidmet.justice.gov.az” portalına daxil olub, Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən təqdim olunan e-xidmətlərin siyahısından “Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına, həmçinin Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə fərdi identifikasiya nömrəsi barədə məlumatın verilməsi” bölməsini seçərək şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin seriya və nömrəsi, şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd olmadıqda isə ad, soyad, ata adı və doğum tarixi barədə məlumatlar daxil edilərək ödənişsiz əldə edilir. Eyni zamanda, informasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün bu xidmətdən istifadə zamanı istifadəçiyə məxsus mobil telefon nömrəsinə göndərilən təhlükəsizlik kodundan istifadə edilir.

Bu xidmətlərdən Azərbaycan Respublikası vətəndaşları, o cümlədən ölkə xaricində olanlar, eləcə də Azərbaycan Respublikası ərazisində müvəqqəti və ya daimi yaşayış üçün icazəsi olan əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər istifadə edə bilərlər.

Proqram təminatı həm "Appstore"dan, həm də "Google Play"dən mobil cihazlara ödənişsiz yüklənilir. Tətbiqdə istənilən notariusu seçərək birdəfəlik şifrə əldə edilməklə "Digital Login" sistemi ilə və ya "Mobil Notariat" tətbiqi vasitəsilə notariusa video müraciət göndərməklə qeydiyyatdan keçilir.

Nəqliyyatdan istifadə, nəqliyyata sərəncam, qurumlarda təmsilçilik, daşınmaz əmlaka sərəncam, vəkil etibarnaməsi, bank etibarnaməsi, vərəsəlik etibarnaməsi, dərmanların alınması üçün etibarnamələrin, kirayə müqavilələrinin rəsmiləşdirilməsi, azyaşlının ölkəni tərk etməsi, daşınmaz əmlaka sərəncam, etibarnaməyə xitam, azyaşlıya pasportun verilməsi, yaşayış sahəsində qeydiyyata alınma, təhsil tələbə krediti, ərizədən imtina edilməsi, sərbəst məzmunlu ərizələrin təsdiqlənməsi, tərcümə və sığorta xidmətləri göstərilir.

Notariat sənədlərinin həqiqiliyi onun üzərində yerləşdirilmiş QR kod, barkod və şəxsin fərdi identifikasiya nömrəsi vasitəsilə “Mobil Notariat” tətbiqi və ya “notariat.az” internet səhifəsi üzərindən yoxlanıla bilər.

Göstərilən xidmətlərə görə ödəniş müraciətlərin tərtibi zamanı son mərhələ olaraq birbaşa “Mobil Notariat” tətbiqində “Hökumət ödəniş” portalı sistemi üzərindən istənilən bank kartı vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Ödəniş üsullarının asanlaşdırılması məqsədilə tətbiqdə bank kartlarına dair məlumatların əlavə edilməsi funksionallığı yaradılıb.

Notarius tərəfindən notariat hərəkətlərinin rəsmiləşdirilməsindən qanunvericiliyə uyğun olaraq imtina edildiyi halda vəsait dərhal ödəniş edilən bank kartına geri qaytarılır.

Çantada yerləşdirilmiş və "Elektron notariat" informasiya sisteminə qoşulmuş avadanlıqlar (kompüter, veb-kamera, printer) vasitəsilə notariat ofisinə gəlmək iqtidarında olmayan şəxslərin olduğu yerlərdə notariat xidmətlərinin göstərilməsi təmin edilir.

Ədliyyə Nazirliyinin yaxın qohumlar barədə məlumatın əldə edilməsi, doğum və ölüm şəhadətnaməsinə müraciət, etibarnaməyə xitam ərizəsi, qurumlarda təmsilçilik etibarnaməsi, nəqliyyat vasitəsindən istifadə etibarnaməsi, nəqliyyata sərəncam etibarnaməsi, nikahın qeydə alınması, subaylıq haqqında arayışın alınması xidmətləri "myGov" portalında həyata keçirilir.

Mobil tətbiqdə günün istənilən saatında məkana bağlı olmadan normativ hüquqi aktların çevik və daha rahat şəkildə əldə edilməsi, sənədlərin içərisində ad, mətn, nömrə və tarix üzrə axtarış həyata keçirilməsi, habelə onların statusuna görə fərqləndirilməsi, sənədin mətn və ya şəkil formasında nəzərdən keçirilməsi, habelə rekvizitləri, ayrı-ayrı vaxtlarda edilmiş dəyişikliklərdən asılı olaraq müxtəlif versiyaları ilə və onunla əlaqəli sənədlərlə tanış olunması imkanları mövcuddur. Mətnlə işləmək üçün paneldə yerləşdirilmiş alətlər vasitəsilə mətni kiçildib - böyütmək, onun daxilində axtarış etmək, gözdən əlil şəxslər üçün xüsusi rejimə keçmək mümkündür. "E-qanun" mobil tətbiqini "Google Play" və "Applestore" platformalarından hər hansı qeydiyyat və ödəniş tələb edilmədən yükləmək olar.

Ədliyyə sahəsində şəffaflığın və səmərəliliyin artırılması, vətəndaş yönümlü xidmətlərə əlçatanlığın təmin edilməsi, eləcə də məmur-vətəndaş ünsiyyətinin minimuma endirilməsi məqsədilə icra sənədlərinin icrası ilə bağlı borclunun əmlakının satışı prosesinin həyat keçirilməsi Elektron Hərrac Portalı vasitəsilə təmin edilir.

Portala qanunvericiliyə əsasən elektron hərracda iştirakına icazə verilən fiziki və hüquqi şəxslər, eləcə də tələbkar və borclular "ASAN Login" vahid giriş sistemi ilə daxil ola bilərlər.

Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsində dövlət xidmətləri bölməsinə daxil olaraq "Azərbaycan adları barədə məlumat" elektron xidmətində istənilən adı yazıb həmin adla bağlı izahlı şərhi, illər üzrə ən çox verilən adların sayı haqqında statistik məlumatları əldə etmək mümkündür.

Ədliyyə Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsində dövlət xidmətləri bölməsinə daxil olaraq "İcra məmuruna elektron müraciət" elektron xidmətində vətəndaşlar FİN əsasında sorğu etməklə özlərinin tərəf olduqları icra işləri barədə məlumatları əldə edə və seçdikləri işlə bağlı icra məmuruna müraciət edə, habelə zəruri sənədləri müraciətə əlavə edə bilərlər.

Ödənişlər "ASAN ödəniş" platforması, eləcə də "Hökumət ödəniş portalı" sistemi üzərindən müxtəlif mobil tətbiqlər vasitəsilə qeyri-nağd şəklində plastik kartla, "ASAN pay" və "Milli Ön" terminalları vasitəsilə nağd şəkildə həyata keçirilə bilər.

Qulluğa qəbul üçün müraciət etmiş namizədlərin fiziki hazırlığı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21 fevral 2000-ci il tarixli 41S nömrəli Sərəncamı ilə təsdiq olunmuş “Hərbi qulluqçuların və hüquq-mühafizə orqanlarının şəxsi heyətinin fiziki hazırlıq normativləri”nə və ədliyyə nazirinin 30 mart 2009-cu il tarixli 12-T nömrəli əmri ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinə qulluğa qəbul edilən şəxslərin fiziki hazırlığının yoxlanılması” Qaydalarına əsasən yoxlanılır. Şəxslərin fiziki hazırlığının yoxlanılması onların güc, sürət və dözümlülük kimi fiziki keyfiyyətlərinin müəyyən edilməsindən ibarətdir. Kişi namizədlər üçün güc keyfiyyətləri turnikdə dartınma (ən azı 8 dəfə), sürət keyfiyyəti 100 metr məsafəyə qaçış (ən azı 14.5 saniyə), dözümlülük keyfiyyəti 1000 metr məsafəyə qaçışla (ən azı 3 dəqiqə 50 saniyə) müəyyən edilir. Qadın namizədlər üçün güc keyfiyyətləri arxası üstə uzanmış halda əllər boyun ardında daraqlanmış şəkildə döşəmədən bədənin qaldırılıb endirilməsi (ən azı 31 dəfə), sürət keyfiyyəti 100 metr məsafəyə qaçış (ən azı 19.0 saniyə), dözümlülük keyfiyyəti isə 1000 metr məsafəyə qaçışla (ən azı 5 dəqiqə 10 saniyə) müəyyən edilir. Qeyd olunan normativlərdən hər hansı birindən “qeyri-kafi” qiymət almış namizəd ümumilikdə normativləri yerinə yetirməmiş hesab olunur.

Penitensiar xidmətdə qulluq keçmək arzusunda olan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları elektron poçt (info@penitensiar.justice.gov.az), Azərpoçt və Bakı şəhəri, Nizami küçəsi 114 ünvanda yerləşən xidmətin Baş idarəsindəki poçt qutusu vasitəsilə müraciət edə bilərlər. Müraciət edən vətəndaşlar xidmətin Baş idarəsində qəbul edilir və “Ədliyyə orqanlarında qulluq keçmə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə cavab verən şəxslər müsahibədə iştirak etmək üçün “Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul olunmaq üçün namizədlərlə müsabiqənin və müsahibənin keçirilməsi Qaydaları”nda göstərilmiş siyahıda sənədlərini təqdim edirlər. Sənədlərin təqdim olunmasından sonra namizədin ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul edilməsinin mümkün olub-olmaması qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yoxlanılır və onun qulluğa qəbul edilməsinin mümkünlüyü barədə rəy tərtib olunur. Müraciət etmiş namizədlərin hər birinə müsahibə və onun keçirilməsi ilə bağlı zəruri məlumatları özündə əks etdirən “Yaddaş kitabçası” verilir. Müraciət edən vətəndaşların qulluğa yararlı olub-olmaması Ədliyyə Nazirliyi Tibb baş idarəsinin hərbi-həkim komissiyası tərəfindən müəyyən edilərək bu barədə rəy verilir. Həkim komissiyasının rəyindən sonra namizədlər Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21 fevral 2000-cil tarixli 41S nömrəli Sərəncamı ilə təsdiq olunmuş “Hərbi qulluqçuların və hüquq mühafizə orqanlarının şəxsi heyətinin fiziki hazırlıq normativləri”nə əsasən fiziki hazırlıq üzrə normativləri yerinə yetirməlidirlər. Həkim komissiyası müsbət rəy vermiş, fiziki hazırlıqdan normativləri yerinə yetirmiş və qulluğa qəbulu edilməsinin mümkünlüyü barədə rəy tərtib olunmuş namizədlər müsahibəyə buraxılırlar. Müsahibənin keçirildiyi yer və vaxt barədə namizədlərə əvvəlcədən məlumat verilir. Müsahibəyə gələnlər özləri ilə şəxsiyyət vəsiqəsini gətirməlidirlər. Müsahibə hər bir namizədlə fərdi qaydada yuxarıda qeyd olunan Qaydalara uyğun həyata keçirilir. Hər namizədə iddiasında olduğu vəzifənin tələblərinə uyğunluğunu müəyyən etmək üçün 5 sual verilir. Bu suallara verilən cavablar üzrə ən çox 25 bal toplamaq mümkündür. Müsahibənin nəticələri üzrə namizəd mümkün balın 60%-ni və daha çox topladıqda müsahibədən müvəffəqiyyətlə keçmiş hesab olunur. Müsahibədən sonra kiçik rəis heyəti vəzifələri üçün müraciət etmiş namizədlərin təyinatı məsələsi həll edilir. Orta rəis heyəti vəzifələri üçün müsahibədən keçən şəxslər isə Ədliyyə Akademiyasında icbari təlimə cəlb olunur və təlimi müvəffəqiyyətlə bitirərək peşə fəaliyyətinə buraxılma barədə şəhadətnamə almış şəxslərin müvafiq vəzifələrə təyin olunması yerinə yetirilir.

“Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul olunmaq üçün namizədlərlə müsabiqənin və müsahibənin keçirilməsi Qaydaları”na uyğun olaraq aşağıdakı sənədlər təqdim olunur:

• müsahibədə iştirak etmək üçün vahid forma üzrə ərizə;
• kadrlar uçotunun şəxsi vərəqəsi;
• tərcümeyi-hal;
• ali təhsil haqqında sənədin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti;
• şəxsiyyət vəsiqəsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti;
• əmək kitabçasının notariat qaydasında və ya kadr xidməti tərəfindən təsdiq olunmuş surəti;
• sağlamlıq barədə Ədliyyə Nazirliyi tibb xidmətinin arayışı;
• hərbi biletin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti;
• ailə tərkibi haqqında arayış;
• 3x4 ölçüdə 2 ədəd rəngli fotoşəkil.
  
  

Azərbaycan Respublikasının “Məhkəmə və hüquq mühafizə orqanları işçilərinin dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Qanununun 3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə və hüquq mühafizə orqanları işçilərinin sığortaçısı dövlət sığorta orqanıdır. Həmin Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə və hüquq mühafizə orqanları işçilərinin xidməti vəzifələrinin icrası ilə bağlı həlak olması (vəfat etməsi), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alması sığorta hadisələri hesab edilir. İstinad edilən qanunvericiliyə əsasən, sığorta ödənişi sığorta hadisəsi baş verdikdə sığortaçı tərəfindən ödənilir.

Bu müavinət “Ədliyyə orqanlarında qulluq keçmə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 23.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuşdur və Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi üzrə 28 aprel 2008-ci il tarixli 7-T nömrəli əmri ilə təsdiq edilmiş “Ədliyyə orqanları işçilərinə müalicə olunmaları ilə əlaqədar birdəfəlik müavinətin verilməsi” Qaydaları ilə tənzimlənir. Həmin Qaydaların 2.1-ci bəndinə əsasən "müavinət işçinin və ya onun nümayəndəsinin müraciəti əsasında verilir. Qaydalarda pensiyaya çıxan əməkdaşlara müavinətin verilməsi nəzərdə tutulmamışdır.

Penitensiar xidmətdə qulluq etmiş əməkdaşların və onların ailə üzvlərinin pensiya təminatı “Əmək pensiyaları haqqında” və “Ədliyyə orqanlarında qulluq keçmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə tənzimlənir. Pensiyaya çıxan əməkdaşların sənədləri toplanaraq məlumat vərəqi hazırlanıb pensiya təyin olunması məqsədilə Əmək və Əhalinin Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə göndərilir.

Cəza müddətinin bitməsi ilə əlaqədar üzərinə qoyulmuş məhdudiyyətin götürülməsinə dair məlumatın əldə edilməsi üçün Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar xidmətinə yazılı şəkildə müraciət oluna bilər.

Amnistiya hüquq pozuntuları törətmiş fərdi qaydada müəyyən edilməmiş şəxslər barəsində onlara tətbiq olunmuş və ya tətbiq oluna biləcək cəzadan azad edilməsi, yaxud onlara təyin olunmuş cəzanın müddətinin azaldılması və ya cəzanın çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilməsidir. Amnistiya aktı Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən qəbul edilir. Əfvetmə fərdi qaydada müəyyən edilmiş, məhkəmələr tərəfindən məhkum edilmiş şəxslər barəsində cəzadan azad edilməsi, yaxud onlara təyin olunmuş cəzanın müddətinin azaldılması və ya cəzasının çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilməsidir. Əfvetmə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən həyata keçirilir.

1840-cı ildə şotlandiyalı coğrafiyaçı və Kral ordusunun Dəniz qüvvələrinin kapitanı Aleksandr Makonokin Avstraliyanın Norfolk adasındakı Britaniya cəzaçəkmə müəssisəsinə rəhbər təyin edildikdən sonra cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmə ilə bağlı ilk ideya irəli sürmüşdür. Bu zaman məhkumlara 3 bənddən ibarət plan tərtib edilmişdir. Planda nəzərdə tutulmuş 1-ci iki bənd yaxşı davranış, əmək və təhsil vasitəsi ilə qazanılmış həvəsləndirmələr, 3-cü bənd isə yuxarda qeyd edilən bəndlərə əməl etmə müqabilində cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmədən ibarət idi.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2001-ci il 18 iyun tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş «Əfvetmə haqqında Əsasnamə»yə əsasən əfvetmə barədə müraciət məhkum olunmuş şəxs, onun müdafiəçisi, nümayəndəsi və ya qanuni nümayəndəsi tərəfindən verilə bilər. Əfvetmə barədə müraciət islah işləri, azadlığın məhdudlaşdırılması, intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama, hərbi xidmət üzrə məhdudlaşdırma və böyük ictimai təhlükə törətməyən cinayətə görə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzaya məhkum olunmuş şəxs barədə – hökm qanuni qüvvəyə mindikdən sonra, az ağır cinayət törətməyə görə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzaya məhkum edilmiş şəxs barədə – cəza müddətinin ən azı üçdə bir hissəsini çəkdikdən sonra, ağır və xüsusilə ağır cinayət törətməyə görə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzaya məhkum edilmiş şəxs barədə – cəza müddətinin ən azı yarısını çəkdikdən sonra, ömürlük azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzaya məhkum olunmuş şəxs barədə – cəzanın on il müddətini çəkdikdən sonra, məhkumluğun götürülməsi barədə – məhkum olunmuş şəxs cəzanı çəkdikdən sonra verilə bilər. Əfvetmə barədə məsələni, həmçinin Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, insan hüquqlarına dair müvəkkili, cəzanı icra edən orqan, beynəlxalq və ya qeyri-hökumət təşkilatı da öz vəsatəti ilə qaldıra bilər. Cinayət törədərkən on dörd yaşından on səkkiz yaşınadək olmuş və Azərbaycan Respublikasının məhkəmələri tərəfindən məhkum olunmuş şəxslərin əfv olunması barədə yetkinlik yaşına çatmayanların işləri və hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyalar da vəsatət verə bilər.

Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 76-cı, Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 170-ci, Cinayət-Prosesssual Məcəlləsinin 513-cü maddələrinə uyğun olaraq, məhkumların cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi institutu ümumi az ağır rejimdə cəzanın yarısı, ümumi ağır rejimdə cəzanın üçdə ikisi, ciddi rejimdə cəzanın dörddə üçü və ömürlük azadlıqdan məhrumetmə növündə cəzada 25 il müddətində cəza çəkdikdən sonra həyata keçirilir.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 513.2-ci və 514.3-cü maddələrinə əsasən məhkəmə cəzanın çəkilməsindən şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmədən, eləcə də cəzaçəkmə müəssisəsinin növünün dəyişdirilməsindən imtina etdikdə, həmin məsələlər üzrə ərizənin və ya vəsatətin təkrarən baxılmasına müvafiq ərizənin təmin edilməsinin rədd edilməsi haqqında məhkəmə qərarı çıxarıldığı gündən azı 6 (altı) ay keçdikdən sonra yol verilir. Məcəllənin 513.2-ci maddəsinə əsasən ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş şəxs barəsində eyni məzmunlu ərizənin məhkəmə tərəfindən rədd olunması hallarında isə təkrar ərizə belə qərarın çıxarıldığı gündən azı 1 (bir) il keçdikdə verilə bilər.

Ədliyyə Akademiyasında ilk dəfə ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul edilən namizədlərin, habelə vəkilliyə namizədlərin peşə fəaliyyətinə buraxılması məqsədilə icbari təlimi, hakim vəzifəsinə namizədlərin ilkin uzunmüddətli tədrisi həyata keçirilir.

Ədliyyə Akademiyasında ilkin uzunmüddətli tədris, icbari təlim və ixtisaslarının artırılması əyani təhsilalma forması üzrə, doktorantların hazırlanması isə əyani və qiyabi təhsil formaları üzrə həyata keçirilir.

Müraciət edən şəxs aztaminatlı şəxslərə aid deyilsə, müraciət olunan məsələ cinayət mühakimə icraatı ilə bağlıdırsa, müraciət olunan məsələ hüquqi məsələ deyilsə, bölmədə əks tərəfin müraciətinə baxılırsa, müraciət edənin hüquqa zidd məqsədi varsa, müraciət edən şəxs aqressiv və qeyri-etik davranış nümayiş etdirirsə, müraciət edən şəxs sərxoş haldadırsa, müraciət edən şəxs pulsuz hüquqi yardımdan sui-istifadə etdikdə və dəfələrlə eyni predmet üzrə müraciət etdikdə, müraciət (Ədliyyə Nazirliyi ilə bağlı olduqda) maraqlarının toqquşmasına səbəb olduqda pulsuz hüquqi yardımdan imtina edilir.

Hüquqi təminat bölməsində vətəndaşlara şifahi və ya yazılı formada pulsuz (ödənişsiz) hüquqi yardım göstərilir.

Hüquqi Təminat bölməsində peşəkar vəkilin nəzarəti altında hüquq fakültəsinin tələbələri və gənc hüquqşünaslar tərəfindən pulsuz hüquqi yardım göstərilir.

Hüquqi təminat bölməsində əhalinin aztəminatlı təbəqəsinə, adambaşına düşən orta aylıq gəlirləri yaşayış minimumundan aşağı olan şəxslərə, pensiya yaşına çatmış şəxslərə, müharibə veteranları, əmək veteranları və silahlı qüvvələr veteranlarına, yetkinlik yaşına çatmayanlara, uşaqların hüquq və qanuni mənafeyini müdafiə edən qanuni nümayəndələrə, pulsuz hüquqi yardıma ehtiyacı olan əlilliyi olan şəxslərə, hüquq və qanuni maraqlarının müdafiəsi üçün pulsuz hüquqi yardıma müraciət edən məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətli elan edilmiş şəxslərə və onların qanuni nümayəndələrinə, 01 yanvar 2006-cı il tarixli "Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən sosial yardım almaq hüququ olan şəxslərə, hamilə qadınlar və 8 yaşınadək uşağı təkbaşına böyüdən şəxslərə, qaçqın və məcburi köçkünlərə və şəhid ailəsinin üzvlərinə pulsuz hüquqi yardım göstərilir.

Mülki hüquq, ailə hüququ, əmək hüququ, mənzil hüququ, sosial təminat hüququ, inzibati hüquq, mülki prosessul hüquq, inzibati prosessual hüquq.

Pulsuz hüquqi yardım şifahi və yazılı formada (ərizə, iddia ərizələri, apellyasiya şikayətləri, vəsatətlərin və digər hüquqi sənədlərin tərtibi) olur.

Xeyr, vətəndaşlara pulsuz hüquqi yardım göstərən tələbələr, gənc hüquqşünaslar həmin şəxsləri məhkəmə və digər orqanlarda təmsil edə bilməzlər.

Vətəndaşlara pulsuz hüquqi yardımın göstərilməsi “Vətəndaşların müraciətləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş müddətdə həyata keçirilir.

Bəli, pulsuz hüquqi yardım göstərilməsindən imtina üçün əsaslar olduqda yardım göstərilməsindən imtina edilir.

Müraciət edən şəxs aztaminatlı şəxslərə aid deyildirsə, müraciət olunan məsələ cinayət mühakimə icraatı ilə bağlıdırsa, müraciət olunan məsələ hüquqi məsələ deyilsə, bölmədə əks tərəfin müraciətinə baxılırsa, müraciət edənin hüquqa zidd məqsədi varsa, müraciət edən şəxs aqressiv və qeyri-etik davranış nümayiş etdirirsə, müraciət edən şəxs sərxoş haldadırsa, müraciət edən şəxs pulsuz hüquqi yardımdan sui-istifadə etdikdə və dəfələrlə eyni predmet üzrə müraciət etdikdə pulsuz hüquqi yardımdan imtina edilir.

İkili vətəndaşlığı, digər dövlətlər qarşısında öhdəlikləri olan şəxs, din xadimi, məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı ilə fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətli hesab olunmuş, cinayət törətdiyinə görə məhkum olunmuş, barəsində ekspertiza fəaliyyəti ilə məşğul olma hüququndan məhrum etmə və ya tibbi xarakterli məcburi tədbirlərin tətbiq edilməsi haqqında qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı çıxarılmış, habelə barəsində cinayət işinin icraatına bəraətverici əsaslar olmadan xitam verilmiş şəxslər.

Özəl məhkəmə eksperti qismində fəaliyyət göstərmək istəyən aşağıdakı tələblərdən birinə cavab verdiyini təsdiq edən sənədləri təqdim etməlidir: 

- ekspert qismində fəaliyyət göstərmək istədiyi ixtisas üzrə ən azı 10 il işlədiyini; 

- ekspert qismində fəaliyyət göstərmək istədiyi ixtisas üzrə fəlsəfə doktoru və ya elmlər doktoru elmi dərəcəsinin olduğunu; 

- xüsusi biliklərə malik olduğunu təsdiq edən beynəlxalq səviyyədə tanınan sənədlərinin (diplom, sertifikat və sair) mövcudluğunu.

Şəxs yalnız şəhadətnamə aldıqdan və barəsində məlumat Reyestrə daxil edildikdən sonra məhkəmə eksperti qismində fəaliyyət göstərə bilər.

Məhkəmə ekspertlərinin Reyestri açıq olacaq, Nazirliyin rəsmi internet səhifəsində yerləşdiriləcək və məlumatlar daim yenilənəcək. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi məhkəmə ekspertizası idarələrinin ekspertləri və özəl məhkəmə ekspertləri barədə məlumatları Reyestrə daxil edəcək.

Reyestrə daxil edilməyən şəxslərin məhkəmə ekspertizası fəaliyyəti ilə məşğul olması qadağandır və qanunla müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur.

Ekspert rəyi-məhkəmə ekspertizasını təyin (sifariş) etmiş orqanın və ya şəxsin ekspertin qarşısında qoyduğu suallara verilən əsaslandırılmış yekun nəticədir.

Mütəxəssis istintaq və digər prosessual hərəkətlərin aparılmasına kömək məqsədilə təhqiqatçı, müstəntiq, prokuror və ya məhkəmə tərəfindən dəvət olunmuş müxtəlif qeyri-hüquq sahələri üzrə biliyə malik olan və işdə marağı olmayan şəxsdir. Mütəxəssis prosessual statusuna görə ekspertdən fərqlənir. Ekspert öz xüsusi biliyindən istifadə edərək apardığı ekspert tədqiqatları nəticəsində qanunla sübut növlərindən biri olan ekspert rəyi verir. Mütəxəssis isə iş materialları üzrə icraatda istintaq (məhkəmə) və digər prosessual hərəkətlərin aparılmasında iştirak etməklə cinayət prosesini həyata keçirən orqana yazılı və şifahi məsləhətlər verir.

- Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq təhqiqatçının, müstəntiqin, prokurorun və hakimin qərarı 1 (bir) aydan gec olmayaraq;
- Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq məhkəmənin qərardadı 1 (bir) aydan gec olmayaraq;
- həmin Məcəllənin 172.2-ci maddəsində nəzərdə  tutulmuş işlərə münasibətdə 10 gündən gec olmayaraq;
-  172.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş işlərə münasibətdə isə 3 günədək, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun olaraq hakimin, səlahiyyətli orqanın (vəzifəli şəxsin) qərardadı 10 gündən gec olmayaraq;
- “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq, qanunvericilikdə başqa müddət nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati orqanın qərarı 30 gündən gec olmayaraq;
- inzibati məhkəmə  icraatında məhkəmə ekspertizası ilə bağlı məsələlərin tənzimlənməsində Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin müvafiq müddəaları tətbiq olunur;
- ekspertiza sifariş edildikdə şəxslə bağlanan müqavilədə göstərilən müddətdə.

Maddi sübutlar, sənədlər, müqayisəli tədqiqat üçün nümunələr, əşyalar, canlı insan və onun psixi vəziyyəti, heyvanlar, meyitlər və onların hissələri, həmçinin əsasında məhkəmə ekspertizası aparılması üçün zəruri olan iş materialları.

Tədqiqat obyektləri ekspertizanı təyin (sifariş) etmiş orqanın və ya şəxsin müvafiq razılığı əsasında yalnız tədqiqat aparılması və rəy verilməsi üçün zəruri olan ölçüdə zədələnə və ya istifadə oluna bilər.

Müddət materialın Mərkəzə daxil olduğu gündən hesablanır və rəyin imzalandığı gün başa çatır. Ekspertizanın aparılma müddətinin sonuncu günü istirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram gününə və ya ümumxalq hüzn gününə düşərsə, növbəti iş günü müddətin qurtardığı gün hesab olunur.

Əlavə tədqiqat materiallarının təqdim edilməsinə zərurət yarandıqda, ekspertizanın təyin edilməsi haqqında qərar (qərardad) məhkəmə ekspertizası idarəsinə daxil olduğu vaxtdan 5 gündən gec olmayaraq bu barədə ekspertizanı təyin etmiş orqana və ya şəxsə vəsatət göndərilir. Azərbaycan Respublikasının prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq ekspertizanı təyin etmiş orqan və ya şəxs tərəfindən ekspertin həmin vəsatətinə 3 gün müddətində baxılır və əlavə tədqiqat materiallarının əldə edilməsi müəyyən vaxt tələb etdikdə məhkəmə ekspertizası idarəsinin rəhbərinə məlumat verilməklə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müvafiq müddətlər uzadılır.

Prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əsasən ekspertin rəyi istintaq orqanları və ya məhkəmə üçün məcburi deyil, hər hansı başqa sübut kimi cinayət prosesini həyata keçirən orqan tərəfindən yoxlanılmalı və işin bütün halları ilə bağlı surətdə qiymətləndirilməlidir.

İstintaq zamanı və ya məhkəmə prosesində tərəflər və ya işdə iştirak edən şəxslər ekspert rəyi ilə razılaşmadıqda yenidən ekspertizanın keçirilməsi ilə bağlı aidiyyəti orqanlar qarşısında vəsatət qaldıra bilərlər.

İşdə iştirak edən şəxslər onların mənafelərinə xidmət edə biləcək halların müəyyən edilməsi üçün öz təşəbbüsləri ilə ekspertizanın aparılmasını sifariş vermək üçün məhkəmə ekspertizası idarəsinə və ya özəl məhkəmə ekspertinə rəsmi müraciət etmək hüququna malikdirlər.

Yalnız Azərbaycan Respublikasının prosessual qanunvericiliyi ilə belə hüquqları nəzərdə tutulmuş proses iştirakçıları məhkəmə ekspertizasını təyin etmiş orqanın və ya şəxsin icazəsi ilə məhkəmə ekspertizasının aparılmasında iştirak edə bilərlər.

Ekspert vəsatət verdikdən sonra tədqiqatın gedişində ehtiyac yaranarsa, növbəti dəfə yenə vəsatət verə bilər.

Mərkəzdə aşağıdakı istiqamətlər üzrə ekspertizalar aparılır:

- təhqiqat, ibtidai istintaq orqanının və ya məhkəmənin (hakimin) icraatında olan işin, o cümlədən cinayət işinin başlanılması üçün əsasların kifayət qədər olmasına dair ilkin yoxlamanın halları üzrə təyin edilmiş məhkəmə ekspertizaları;

- notariusun və ya notariat hərəkətləri aparmaq səlahiyyəti olan orqanların və vəzifəli şəxslərin müraciəti əsasında ekspertizalar.

İlkin məhkəmə ekspertizasının rəyi kifayət qədər aydın olmadıqda, ekspert qoyulmuş sualları tam həll etmədikdə və ya tədqiqat aparılmış obyektlərə dair əlavə suallar yarandıqda, aparılmış tədqiqatın və ya rəydəki boşluğun aradan qaldırılması üçün əlavə məhkəmə ekspertizası təyin edilir və onun aparılması həmin ekspertə və ya başqa ekspertə həvalə edilir.

Ekspertin rəyi kifayət qədər əsaslı olmadıqda və ya şübhə doğurduqda, yaxud onun əsaslandığı sübutlar etibarsız (qeyri-mötəbər) hesab edildikdə və ya ekspertiza aparılmasının prosessual qaydaları pozulduqda, təkrar ekspertiza aparılır. Təkrar ekspertizanın aparılması başqa ekspertə və ya ekspertlərə tapşırılır.

Əvvəlki  ekspertizanı aparmış ekspertlər təkrar ekspertizanın aparılmasında iştirak edə və izahlar verə bilərlər, lakin tədqiqat zamanı və rəy tərtib edilərkən, onlar iştirak etmirlər. 

Təkrar ekspertizanın aparılması haqqında qərarda əvvəlki ekspertizaların nəticələri ilə razı olmamağın motivləri göstərilməlidir.

Ekspert məhkəmə ekspertizasının aparılmasından aşağıdakı hallarda imtina edə bilər: 

- məhkəmə ekspertizasının təyin edilməsinin prosessual qaydası pozulduqda və bu ekspertizanın aparılmasını çətinləşdirdikdə və ya onun aparılmasını qeyri-mümkün etdikdə;

-verilən suallar ekspertin zəruri biliyindən kənara çıxdıqda; 

- tədqiqat obyektləri və iş üzrə materiallar rəy verilməsi üçün yararsız olduqda və ya kifayət qədər olmadıqda və onların tamamlanması barədə ekspertin vəsatəti təmin edilmədikdə;

- tədqiqat aparılması və rəy verilməsi üçün zəruri olan şərait, metodika və avadanlıqlar olmadıqda; 

-ekspertin həyatı və sağlamlığı üçün real təhlükə mövcud olduqda.

Vətəndaşlar Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə rəsmi internet səhifəsində yerləşdirilən "Qaynar xətt" və ya "Online müraciət" bölmələri üzərindən müraciət edə bilərlər.

Təhqiqat aparan şəxsin, müstəntiqin, prokurorun, hakimin qərarı və ya məhkəmənin qərardadı, habelə cinayət təqibi xüsusi ittiham qaydasında həyata keçirildiyi halda müdafiə tərəfinin müraciəti məhkəmə ekspertizasının aparılması üçün əsas sayılır.

Məhkəmə-tibb (məhkəmə-psixiatriya), məhkəmə-ballistik, məhkəmə partlayış-texniki, pul nişanları və qiymətli kağızların, narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının, güclü təsir edən və zəhərli maddələrin, dərman vasitələrinin məhkəmə ekspertizaları.

 Məhkəmə ekspertizasının komission xarakteri onu təyin (sifariş) etmiş orqan və ya şəxs, yaxud məhkəmə ekspertizası idarəsinin rəhbəri tərəfindən müəyyən edilir.

İş üçün əhəmiyyətli olan halların aydınlaşdırılması müxtəlif bilik və ya elm sahələri, yaxud biliyin bir sahəsi daxilində müxtəlif üsullar sistemi əsasında yalnız bir neçə tədqiqat aparılmaqla həyata keçirilə bildikdə kompleks məhkəmə ekspertizası təyin (sifariş) edilir.

Məhkəmə ekspertlərinin fəaliyyəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məhkəmə ekspertizası idarələrində, elmi müəssisə və təşkilatlarda, ali təhsil müəssisələrində, "Uyğunluğun qiymətləndirilməsi sahəsində akkreditasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq akkreditasiyadan keçmiş sınaq laboratoriyalarında, özəl hüquqi şəxslərdə, habelə özəl məhkəmə eksperti tərəfindən ayrıca şəkildə təşkil edilə bilər.

Ekspertə aşağıdakıları etmək qadağandır: 

- məhkəmə ekspertizası idarəsinin ekspertlərinə həmin idarənin rəhbərindən başqa, hər hansı şəxsdən və ya orqandan məhkəmə ekspertizasının aparılması haqqında tapşırıq almaq; 

- məhkəmə ekspertizası idarəsinin ekspertlərinə başqa idarənin əməkdaşı qismində, həmçinin özəl ekspert kimi məhkəmə ekspertizası fəaliyyətini həyata keçirmək; 

- məhkəmə ekspertizasının aparılması ilə bağlı işin gedişatında maraqlı olduğunu güman etməyə əsas verən proses iştirakçıları ilə şəxsi əlaqələr yaratmaq; 

- məhkəmə ekspertizasını aparmaq üçün müstəqil olaraq material toplamaq; 

- təhqiqat aparan şəxsin, müstəntiqin və ya prokurorun icazəsi olmadan təhqiqat və ibtidai istintaqın məlumatlarını yaymaq; 

- dövlət, qulluq, peşə və kommersiya sirri təşkil edən və qanunla qorunan məlumatları, habelə məhkəmə ekspertizasının aparılması ilə əlaqədar ona məlum olan və açıqlanması insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının pozulmasına səbəb ola bilən məlumatları yaymaq; 

- məhkəmə ekspertizasını təyin (sifariş) etmiş orqanın və ya şəxsin razılığı olmadan tədqiqat obyektini məhv etmək və ya onun xassəsini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirmək.

Ekspert bilə-bilə yalan rəy verməyə görə Cinayət Məcəlləsinin 297-ci maddəsi ilə məhkum oluna bilər.

Ekspertin rəyi kifayət qədər aydın olmadıqda və ya həmin rəydə əlavə tədqiqatlar aparılmasını tələb etməyən boşluqlar olduqda, habelə rəydə istifadə olunmuş terminlərin və tətbiq edilən metodların dəqiqləşdirilməsinə zərurət yarandıqda təhqiqat aparan şəxs, müstəntiq və ya məhkəmə (hakim) qanunvericiliyə uyğun olaraq eksperti dindirə bilər.

Mərkəzin fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır: 

-məhkəmə ekspertizalarını keçirir və tədqiqatlar aparır; 

-elmi-tədqiqat işlərini aparır, ekspert tədqiqatının yeni metod və metodikalarını hazırlayır və təkmilləşdirir;

 -məhkəmə və hüquq mühafizə orqanlarına elmi-metodik kömək göstərir; 

-ekspert profilaktikasını həyata keçirir;

 -qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər istiqamətlərdə fəaliyyət göstərir.

Penitensiar müəssisələrdə saxlanılan məhkumların və təqsirləndirilən şəxslərin müayinə və müalicələri mütamadi olaraq müxtəlif ixtisaslı həkim mütəxəssislərdən ibarət müayinə qrupları tərəfindən icra olunur.

Penitensiar müəssisələrdə saxlanılan məhkumlara və həbs edilmiş şəxslərə tibbi xidmət Penitensiar müəssisələrin Tibb-sanitar hissələrində, Müalicə müəssisəsində, İxtisaslaşdırılmış müalicə müəssisələrində və mülki tibb müəssisələrində həyata keçirilir.

Ədliyyə Nazirliyinin Tibb baş idarəsində çalışmaq istəyən vətəndaşlar hr.medical@justice.gov.az ünvanına və ya +994 12493 3146 nömrəsinə müraciət edə bilərlər.

Ədliyyə Nazirliyinin Tibb baş idarəsinin poliklinikası ədliyyə orqanlarının işçilərinə və onların ailə üzvlərinə, Nazirliyin Penitensiar xidmətində müddətli həqiqi hərbi xidmət keçən hərbi qulluqçulara, ədliyyə pensiyaçılarına tibb xidmətin göstərilməsini təmin edir. 

Nazirliyin rəsmi saytında "Əlaqə" bölməsinə keçid etməklə, eləcə də contact@justice.gov.az elektron poçt ünvanına və "881" Çağrı Mərkəzinə müraciət etmək mümkündür. Vətəndlaşlar, həmçinin qəbul qaydalarına və qəbul cədvəlinə uyğun olaraq Nazirliyin fəaliyyət istiqamətləri üzrə qəbula yazıla bilərlər.

Nazirliyin rəsmi internet saytında "Nazirlik" bölməsindən "Struktur" bölməsinə keçid edərək, eləcə də "Xidmət məntəqələri" bölməsindən "Regional ədliyyə idarələri" bölməsinə keçid edərək məlumat əldə etmək mümkündür.

Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Kollegiyasının 19 aprel 2022-ci il tarixli 4-N №-li qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Regional ədliyyə idarələri haqqında” Əsasnamənin 2-ci hissəsinə əsasən regional idarənin fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır: 
- müvafiq ərazi vahidlərində qeydiyyat şöbələrinin, onların bölmələrinin, icra xidmətinin idarə və şöbələrinin, probasiya xidmətinin idarə və şöbələrinin, Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin regional bölmələrinin və notariat ofislərinin işini əlaqələndirir və onların fəaliyyətinə nəzarət edir; 
- penitensiar müəssisələrin cəzaların icrası sahəsindəki fəaliyyətini öyrənir, nəzarət funksiyalarını həyata keçirir; 
- bələdiyyələrin fəaliyyətinin təşkil edilməsinə kömək və onlara metodoloji yardım göstərilməsi üzrə tədbirlər görür və onların fəaliyyətinə inzibati nəzarəti həyata keçirir; 
- Nazirliyin səlahiyyətlərinə aid edilmiş cinayətlər üzrə ibtidai istintaqı aparır; 
- mülki, ailə və cinayət işləri üzrə qarşılıqlı hüquqi yardımın göstərilməsində iştirak edir; 
- yerli ədliyyə qurumlarının informasiya texnologiyaları üzrə məsələlərinin həllində iştirak edir və bu sahədə işi Nazirliyin Ədliyyə sahəsində rəqəmsallaşma və innovasiyalar idarəsi ilə əlaqələndirir; 
- kommunikasiya strategiyasının həyata keçirilməsində iştirak edir.

Xeyr, mövcud qanunvericiliyə əsasən Ədliyyə Nazirliyi bununla bağlı müvafiq səlahiyyətlərə malik deyil. Məhkəmə fəaliyyəti və hakimlərlə bağlı Məhkəmə-Hüquq Şurasına, qərarlardan isə qanunla müəyyən edilmiş qaydada yuxarı instansiya məhkəmələrinə (aidiyyəti apellyasiya məhkəmələrinə və Ali Məhkəməyə) şikayət verilə bilər.